Python Temelleri: Değişkenler, Veri Tipleri ve Operatörler

Bir önceki derste Python'u kurup ilk kodunuzu çalıştırmıştınız ve Merhaba, Dünya! yazdırmıştınız. Şimdi sırada, Python'un yapı taşları var: değişkenler, veri tipleri ve operatörler. Bu ders, Pandas ile veri analizine geçmeden önce mutlaka sağlam olması gereken temeli oluşturuyor; bir sonraki derste öğreneceğiniz listeler ve döngüler de bu temele dayanacak.

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste Python'da bilgiyi nasıl sakladığımızı (değişkenler), bu bilginin hangi türlerde olabileceğini (veri tipleri) ve bu bilgilerle nasıl işlem yaptığımızı (operatörler) öğreneceksiniz. Dersin sonunda kendi değişkenlerinizi tanımlayabilecek, bir değişkenin tipini kontrol edebilecek ve temel matematiksel ile karşılaştırma işlemlerini yapabileceksiniz.

Ön koşul olarak, bir önceki derste anlatılan Python kurulumunu tamamlamış ve kod çalıştırabileceğiniz bir ortamınızın (örneğin Jupyter Notebook, VS Code veya Python'un kendi etkileşimli kabuğu) olması gerekiyor. Arayüz görünümü kullandığınız araca göre değişebilir; bu derste anlatılanlar hangi ortamı kullanırsanız kullanın geçerlidir.

Kavram

Değişken, bir bilgiyi bilgisayarın hafızasında saklamak ve ona bir isimle erişebilmek için kullandığımız bir kutudur. Mutfaktaki baharat kavanozlarını düşünün: her kavanozun üzerinde bir etiket vardır (tuz, karabiber, kekik) ve siz o etikete bakarak içindekini bulursunuz. Python'da da benzer şekilde bir isme bir değer atarsınız ve program boyunca o ismi kullanarak değere ulaşırsınız.

Veri tipi ise kutunun içindeki şeyin ne tür bir şey olduğunu belirtir. Bir kavanozda tuz mu, şeker mi, yoksa sıvı bir baharat mı olduğu önemlidir; çünkü her birine farklı davranırsınız. Python'da da bir değerin sayı mı, metin mi, yoksa doğru/yanlış bir ifade mi olduğu, o değerle neler yapabileceğinizi belirler.

Operatör ise bu kutulardaki değerlerle işlem yapmamızı sağlayan sembollerdir. Tıpkı mutfakta iki baharatı karıştırmak (toplama) veya bir tarifin yarısını almak (bölme) gibi, operatörler de değerleri birleştirir, karşılaştırır veya dönüştürür.

Temel veri tipleri

• int (tam sayı): 5, 100, -12 gibi ondalıksız sayılar.
• float (ondalıklı sayı): 3.14, 2.5, -0.7 gibi virgüllü sayılar.
• str (metin / string): "Merhaba", 'Python' gibi tırnak içindeki yazılar.
• bool (mantıksal değer): Sadece True (doğru) veya False (yanlış) olabilen değerler.

Adım adım uygulama

1. Kullandığınız Python ortamını açın (Jupyter Notebook, VS Code veya terminal) ve yeni bir hücre ya da dosya oluşturun.
2. Aşağıdaki kodu yazarak ilk değişkeninizi tanımlayın. Bu satır, isim adında bir kutu oluşturur ve içine "Ayşe" metnini koyar:

   isim = "Ayşe"
   print(isim)

   Burada eşittir işareti (=) matematikteki gibi "eşittir" anlamına gelmez; "sağdaki değeri soldaki isme ata" anlamına gelir. print() fonksiyonu ise parantez içindeki değeri ekrana yazdırır.
3. Şimdi farklı veri tiplerinde birkaç değişken daha tanımlayın:

   yas = 28
   boy = 1.65
   ogrenci_mi = True

   Burada yas bir tam sayı (int), boy ondalıklı bir sayı (float) ve ogrenci_mi mantıksal bir değer (bool) taşıyor.
4. Bir değişkenin hangi tipte olduğunu görmek için type() fonksiyonunu kullanın:

   print(type(isim))
   print(type(yas))
   print(type(boy))
   print(type(ogrenci_mi))

   Bu kod çalıştığında sırasıyla str, int, float ve bool yazacaktır.
5. Aritmetik operatörleri deneyin. Yeni bir hücreye şunu yazıp çalıştırın:

   a = 10
   b = 3
   print(a + b)
   print(a - b)
   print(a * b)
   print(a / b)
   print(a % b)

   Bu satırlar sırasıyla toplama (+), çıkarma (-), çarpma (*), bölme (/) ve bölümden kalanı bulma (%) işlemlerini yapar. Son satır (a % b), 10'un 3'e bölümünden kalan olan 1'i verir; bu operatör ileride veri filtrelerken çok işinize yarayacak.
6. Karşılaştırma operatörlerini deneyin:

   print(a > b)
   print(a == b)
   print(a != b)

   Bu satırlar sırasıyla "a, b'den büyük mü?", "a, b'ye eşit mi?" ve "a, b'ye eşit değil mi?" sorularını sorar ve cevap olarak True ya da False döndürür. Dikkat: tek eşittir (=) atama yaparken, çift eşittir (==) karşılaştırma yaparken kullanılır; bu ikisini karıştırmak yeni başlayanların en sık yaptığı hatalardan biridir.
7. Metin birleştirmeyi (string birleştirme) deneyin:

   ad = "Mehmet"
   soyad = "Yılmaz"
   tam_ad = ad + " " + soyad
   print(tam_ad)

   Burada iki metin, aralarına bir boşluk konularak birleştirilir ve ekrana "Mehmet Yılmaz" yazdırılır.
8. Son olarak, değişken isimlendirme kurallarını uygulamayı deneyin. Aşağıdaki gibi geçerli ve okunaklı isimler kullanın:

   musteri_adi = "Elif"
   toplam_tutar = 150.75

   Python'da değişken isimleri harf veya alt çizgi (_) ile başlamalı, boşluk içermemeli ve sayı ile başlamamalıdır. Birden fazla kelimeden oluşan isimlerde alt çizgi kullanmak (musteri_adi gibi) yaygın bir okunabilirlik pratiğidir.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Kendi profilinizi tanıtan küçük bir Python programı yazın. Aşağıdaki adımları uygulayın:

• Adınızı tutan bir metin (str) değişkeni oluşturun.
• Yaşınızı tutan bir tam sayı (int) değişkeni oluşturun.
• Boyunuzu (metre cinsinden) tutan bir ondalıklı sayı (float) değişkeni oluşturun.
• Çalışıp çalışmadığınızı belirten bir mantıksal (bool) değişken oluşturun.
• print() fonksiyonunu kullanarak bu dört bilgiyi tek tek ekrana yazdırın.
• type() fonksiyonu ile her değişkenin tipini kontrol edip ekrana yazdırın.
• Yaşınıza 5 ekleyerek "5 yıl sonraki yaşınızı" hesaplayan yeni bir değişken oluşturun ve yazdırın.

Kontrol listesi: Programınız hatasız çalışıyor mu? Dört farklı veri tipini de kullandınız mı? Her değişkenin tipini type() ile doğru şekilde gösterdiniz mi? Aritmetik operatörle yeni bir değer hesapladınız mı?

Kendini sına

• 1) Python'da bir değişkene değer atamak için hangi işaret kullanılır?
• 2) 3.14 gibi ondalıklı bir sayının veri tipi nedir?
• 3) "True" ve "False" değerlerini tutan veri tipinin adı nedir?
• 4) 17 % 5 işleminin sonucu kaçtır?
• 5) Bir değişkenin veri tipini öğrenmek için hangi fonksiyon kullanılır?

Cevaplar

1) Eşittir işareti (=) kullanılır; atama yapar, karşılaştırma yapmaz.
2) float (ondalıklı sayı) tipindedir.
3) bool (mantıksal değer) tipidir.
4) 17'yi 5'e böldüğümüzde bölüm 3, kalan 2'dir; bu yüzden sonuç 2'dir.
5) type() fonksiyonu kullanılır; örneğin type(x) yazarak x değişkeninin tipini öğrenebilirsiniz.

Bu derste öğrendiğiniz değişkenler ve veri tipleri, Pandas ile çalışırken bir tablodaki her sütunun aslında belirli bir veri tipine sahip olduğunu anlamanızı sağlayacak. Bir sonraki derste listeler ve döngüler konusuna geçerek birden fazla değeri bir arada nasıl tutup üzerinde nasıl tekrarlı işlem yapabileceğinizi öğreneceksiniz; bu da veri setlerindeki satırları tek tek işlemenin temelini oluşturacak.