Doğal ve Basit Işıklandırma Teknikleri

Bir önceki derste telefon kamerasıyla temel çekim ayarlarını (netleme, pozlama, kadrajlama) öğrendik. Şimdi çekimlerinizi bir üst seviyeye taşıyacak, belki de en çok göz ardı edilen konuya geçiyoruz: ışık. Bu dersten sonra basit kurgu tekniklerine geçeceğiz; ama önce elinizdeki görüntünün kalitesini en baştan yükseltmeyi öğrenmemiz gerekiyor, çünkü kurguda kötü ışığı düzeltmek çoğu zaman mümkün olmuyor.

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste hiçbir ek ekipman satın almadan, evinizde zaten bulunan pencere ışığı ve lambaları kullanarak videolarınızı profesyonel görünümlü hale getirmeyi öğreneceksiniz. Amacımız, yüzünüzün net ve dengeli aydınlatılmasını sağlamak, gölge ve renk hatalarından kaçınmaktır.

Ön koşul: Önceki derste anlatılan temel kamera ayarlarını (netleme ve pozlama kilidi) bilmeniz yeterlidir. Ek bir uygulama veya ekipman gerekmez.

Kavram

Işık, bir videonun kalitesini belirleyen en önemli unsurdur; pahalı bir telefonla kötü ışıkta çekim yapmak, ucuz bir telefonla iyi ışıkta çekim yapmaktan çok daha kötü sonuç verir. Bunu şöyle düşünebilirsiniz: Aynı yemeği hem loş, sarımsı bir mutfak lambası altında hem de gün ışığı alan bir pencere kenarında fotoğraflarsanız, ikinci fotoğraf her zaman daha iştah açıcı görünür. Yemek aynıdır, değişen sadece ışıktır.

Doğal ışık (pencereden gelen gün ışığı), telefon kameraları için idealdir çünkü yumuşak, dengeli ve renk açısından nötrdür. Yapay ışık (lambalar) ise doğru kullanılmadığında sarı, turuncu ya da yeşilimsi renk tonları oluşturabilir. Bu derste iki ışık kaynağını da doğru şekilde nasıl kullanacağınızı göreceğiz.

Temel ışıklandırma kuralı: Işık kaynağına dönük durun

En yaygın hata, ışık kaynağını arkanıza almaktır. Bir pencerenin önünde durup kamerayı pencereye çevirirseniz, yüzünüz kapkaranlık, arka planınız ise aşırı parlak çıkar. Buna siluet etkisi denir ve genellikle istenmeyen bir sonuçtur. Doğru kullanım, ışık kaynağının kamera arkasında, sizin ise ışığa dönük durmanızdır.

Adım adım uygulama

1. Işık kaynağınızı belirleyin. Evinizde gün boyunca en çok doğal ışık alan pencereyi bulun. Genellikle güneye veya doğuya bakan pencereler gün boyu daha dengeli ışık verir. Doğrudan güneş ışığının içeri vurduğu pencerelerden kaçının; bu sert gölgeler oluşturur.
2. Pencereye yarım metre ile bir metre arasında mesafede durun. Yüzünüz pencereye dönük olmalı, sırtınız pencereye değil. Kamerayı tutan kişi (veya telefon standı) pencereye sırtını dönmüş şekilde, sizinle pencere arasında değil, yanınızda konumlanmalıdır.
3. Perdeyi veya tülü yarı kapatın. Işık çok sertse (keskin gölgeler oluşuyorsa) ince bir tül perde veya beyaz bir örtü ışığı yumuşatır. Bu, fotoğrafçılıkta kullanılan difüzör mantığının ev versiyonudur.
4. Test çekimi yapın ve yüzünüzdeki gölgeleri kontrol edin. Telefonunuzun ekranından burun altında, göz çukurlarında veya çene altında koyu gölge olup olmadığına bakın. Gölge varsa pencereye biraz daha yaklaşın veya açınızı hafifçe değiştirin.
5. Gece çekim yapıyorsanız veya pencere yoksa, oda lambalarını kullanın. Tek bir tavan lambasına güvenmek yerine, yüzünüzün önünde (kameranın yanında) duran bir masa lambası veya abajur ekleyin. Lamba yüzünüzün biraz üstünde ve önünde olmalı, tam tepede olmamalı; tepeden gelen ışık göz çukurlarında ve burun altında çirkin gölgeler yaratır.
6. Lamba ışığının rengine dikkat edin. Ampul kutusunun üzerinde Kelvin (K) değeri yazar. 5000-6500K arası ampuller "gün ışığı" beyazına yakındır ve doğal görünür. 2700-3000K gibi düşük değerli ampuller sarı-turuncu bir ton verir; bu bazı içerikler için sıcak bir hava katsa da yüz renginizi olduğundan farklı gösterebilir.
7. İki ışık kaynağını karıştırmaktan kaçının. Aynı çekimde hem pencereden gelen mavimsi gün ışığını hem de sarı bir lamba ışığını birlikte kullanmayın. Bu, telefonun otomatik beyaz dengesini şaşırtır ve görüntünüzde tuhaf renk lekeleri oluşabilir. Mümkünse tek bir baskın ışık kaynağı seçin ve diğerini kapatın.
8. Telefonunuzda pozlamayı yüzünüze göre ayarlayın. Önceki derste öğrendiğiniz gibi, ekranda yüzünüze dokunup pozlamayı kilitleyin. Bu, arka plan çok parlak veya çok karanlık olsa bile yüzünüzün doğru şekilde görünmesini sağlar.
9. Arka planınızı kontrol edin. Arkanızda çok parlak bir pencere veya lamba varsa, kamera otomatik olarak o parlaklığa göre ayar yapmaya çalışır ve yüzünüz karanlıkta kalır. Arka planda güçlü bir ışık kaynağı varsa perdesini kapatın veya konumunuzu değiştirin.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Evinizde en aydınlık pencereyi bulun ve o pencerenin karşısına geçerek 15 saniyelik kısa bir tanıtım videosu çekin (adınızı ve bugün ne öğrendiğinizi söyleyin). Ardından aynı videoyu, sırtınızı pencereye dönerek bir kez daha çekin. İki videoyu karşılaştırın.

Kontrol listesi:

• Pencereye dönük çekimde yüzüm net ve aydınlık görünüyor mu?
• Sırtım pencereye dönükken çekimde yüzümün karardığını fark ettim mi?
• Yüzümde rahatsız edici gölge var mı, varsa konumumu değiştirdim mi?
• Görüntüde beklenmedik bir renk tonu (aşırı sarı, aşırı mavi) var mı kontrol ettim mi?

Kendini sına

• 1) Bir pencerenin önünde video çekerken en doğru konumlanma nasıl olmalıdır?
• 2) Siluet etkisi nedir ve neden istenmeyen bir durumdur?
• 3) Ampul kutusunda yazan Kelvin (K) değeri ne işe yarar?
• 4) Neden aynı çekimde hem pencere ışığını hem de sarı lamba ışığını birlikte kullanmak önerilmez?
• 5) Tavan lambası gibi tepeden gelen ışık yüzde hangi sorunu yaratır?

Cevaplar

• 1) Yüz ışık kaynağına (pencereye) dönük olmalı, ışık kaynağı kameranın arkasında konumlanmalıdır.
• 2) Siluet etkisi, ışık kaynağının arkada olduğu durumlarda öznenin karanlık bir gölge gibi, arka planın ise aşırı parlak çıkmasıdır; yüz detayları kaybolduğu için istenmez.
• 3) Kelvin değeri, ampulün ışık renginin sıcaklığını gösterir; düşük değerler sarı-turuncu, yüksek değerler (5000-6500K) beyaza yakın gün ışığı tonu verir.
• 4) Farklı renk sıcaklıklarındaki iki ışık kaynağı bir arada kullanıldığında telefonun beyaz dengesi şaşırır ve görüntüde tuhaf renk karışımları veya lekeler oluşur.
• 5) Tepeden gelen ışık göz çukurlarında, burun altında ve çene altında koyu, çirkin gölgeler oluşturur.

Bu derste ışığı doğru kullanmayı öğrendiniz; bir sonraki derste artık çektiğiniz bu iyi aydınlatılmış görüntüleri basit kurgu adımlarıyla birleştirmeye ve düzenlemeye başlayacağız.