Deneyim ve Beceri Bölümünü Güçlü Yazmak

Bir önceki derste CV'nin genel yapısını ve düzenini öğrendik: hangi bölüm nereye gelir, sayfa nasıl temiz görünür. Şimdi CV'nin en çok göz gezdirilen, işe alan kişinin en dikkatli okuduğu kısmına geliyoruz: deneyim ve beceri bölümü. Bu bölüm zayıf yazılırsa, düzgün bir CV bile havada kalır. Bir sonraki derste ise iş ilanlarını doğru okumayı, yani CV'ni hangi ilana göre nasıl uyarlayacağını öğreneceksin — bu yüzden bu dersteki becerileri iyi kavramak önemli.

Neden önemli?

Aynı işe iki kişi başvursun. Birincisi CV'sine şöyle yazmış: 'Mağazada satış danışmanı olarak çalıştım.' İkincisi ise şöyle yazmış: 'Günde ortalama 40 müşteriyle ilgilendim, ürün önerileriyle haftalık satışları artırdım, kasa sayımını hatasız yaptım.' İkisi de aynı işi yapmış olabilir. Ama ikinci cümle, işe alan kişinin gözünde çok daha güvenilir ve becerikli bir görüntü çizer. Çünkü ikinci cümle sadece 'ne iş yaptım' demiyor, 'ne kadar iyi yaptım' ve 'ne sonuç aldım' diyor. İşte bu derste tam olarak bunu öğreneceksin: sıradan görev listesini, etkileyici bir başarı anlatımına çevirmeyi.

Bunu yalnızca uzun yıllar çalışmış kişiler için değil; hiç iş deneyimi olmayan bir öğrenci, evde uzun süre çocuğuyla ilgilenip yeniden çalışma hayatına dönmek isteyen bir ev hanımı, ya da emekli olduktan sonra yarı zamanlı bir iş arayan biri için de anlatacağız. Herkesin anlatacak bir deneyimi ve bir becerisi vardır; önemli olan bunu doğru kelimelerle ifade etmektir.

Temel bilgi

CV'de iki ayrı ama birbirini tamamlayan bölüm vardır:

• Deneyim bölümü: Daha önce yaptığın işler, stajlar, gönüllü çalışmalar, hatta düzenli olarak üstlendiğin sorumluluklar (örneğin bir derneğin etkinliklerini organize etmek).
• Beceri bölümü: Elinde bulunan, işe yarayan yetenekler. İkiye ayrılır: teknik beceriler (bilgisayar programı kullanmak, araç kullanmak, yabancı dil bilmek gibi somut, öğrenilebilir şeyler) ve kişisel beceriler (zaman yönetimi, iletişim, takım çalışması gibi davranışsal özellikler).

Deneyim bölümünü yazarken en önemli kural şudur: sadece görev tanımı yapma, başarı anlat. Görev tanımı, 'ne yaptığını' söyler; başarı anlatımı ise 'bunu ne kadar iyi yaptığını ve neye yaradığını' gösterir. Bunun için basit bir formül kullanabilirsin:

Ne yaptım + Nasıl yaptım + Sonucu ne oldu

Örneğin: 'Depo düzenini yeniden planladım (ne yaptım), ürünleri kullanım sıklığına göre sıraladım (nasıl yaptım), böylece ürün bulma süresi kısaldı (sonuç).' Sonuç kısmında her zaman büyük bir sayı vermek zorunda değilsin; 'zaman kazandırdı', 'müşteri şikâyetleri azaldı', 'ekip daha rahat çalıştı' gibi ifadeler de yeterince güçlüdür ve gerçek dışı bir istatistik uydurmaktan çok daha doğrudur.

Beceri bölümünde ise iki hata sık yapılır: ya çok genel kalıp cümleler yazılır ('çalışkan, dürüst, takım oyuncusu') ya da hiç ilgisi olmayan beceriler sıralanır. Doğru yöntem, başvurulan işte gerçekten işe yarayacak becerileri seçmek ve mümkünse her birinin yanına küçük bir kanıt eklemektir. 'İletişim becerisi' yazmak yerine, 'müşteri şikâyetlerini sakin şekilde çözdüm' demek, aynı beceriyi çok daha inandırıcı gösterir.

Adım adım nasıl yapılır?

1. Bir kağıda, şimdiye kadar yaptığın tüm işleri, stajları, gönüllü çalışmaları ve düzenli sorumlulukları alt alta yaz. Hiç iş deneyimin yoksa, okul projelerini, kulüp faaliyetlerini, aile içindeki sorumlulukları da bu listeye ekle.
2. Her deneyimin yanına, orada gerçekte ne yaptığını üç-dört kelimeyle not al. Örneğin: 'kasa, müşteri, stok sayımı.'
3. Her notu, 'Ne yaptım + Nasıl yaptım + Sonucu ne oldu' formülüyle tek cümleye çevir. Cümleye güçlü bir fiille başla: 'planladım', 'yönettim', 'geliştirdim', 'çözdüm', 'organize ettim' gibi.
4. Başvuracağın işe bakarak, elindeki tüm becerilerden hangilerinin o işle ilgili olduğunu seç. İlgisiz becerileri CV'ye eklemene gerek yok.
5. Seçtiğin her beceriyi mümkünse tek bir kısa örnekle destekle. Örnek bulamıyorsan, en azından becerinin somut halini yaz (mesela sadece 'bilgisayar bilgisi' değil, 'Excel'de tablo ve basit formül hazırlama').
6. Yazdığın cümleleri yüksek sesle oku. Abartılı ya da gerçek dışı geliyorsa sadeleştir; ölçülü ama net kalsın.
7. Cümleleri, en önemli ve en etkileyici olandan başlayarak sırala. İşe alan kişi genelde ilk birkaç satıra bakar.

Örnek

Bir öğrenci düşünelim. Yaz tatilinde bir kırtasiyede yarı zamanlı çalışmış, hiç başka iş deneyimi yok. İlk yazdığı CV taslağında şöyle demiş: 'Kırtasiyede çalıştım, müşterilere yardımcı oldum.' Bu cümle doğru ama sönük duruyor. Bu dersteki yöntemi uyguladığında cümlesini şöyle değiştiriyor: 'Kırtasiyede kasa ve stok takibini yürüttüm, yoğun saatlerde müşteri sırasını hızlı ve düzenli şekilde yönettim, bu sayede bekleme süresi kısaldı.' Aynı iş, aynı kişi; ama şimdi sorumluluk alabildiğini, düzenli çalıştığını ve sonuç odaklı olduğunu gösteriyor. Beceri bölümüne de 'Temel Excel kullanımı (stok listesi tutma)' ve 'Yoğun ortamda sakin kalabilme' gibi somut ifadeler ekliyor. Sonuçta kısa ve basit bir iş deneyimi, dikkat çekici bir CV bölümüne dönüşüyor.

Sık yapılan hatalar

• Sadece görev başlığı yazıp ('satış elemanı', 'stajyer') ne yapıldığını hiç açıklamamak.
• Her cümleye abartılı sıfatler eklemek ('mükemmel', 'en iyi') ama bunu destekleyecek hiçbir örnek vermemek.
• Başvurulan işle hiç ilgisi olmayan becerileri uzun uzun sıralamak, böylece asıl önemli becerinin gözden kaçmasına sebep olmak.
• Bütün cümleleri aynı fiille başlatmak ('yaptım, yaptım, yaptım'), bu da metni tekdüze ve sıkıcı hale getirir.
• Hiç iş deneyimi olmadığı için beceri bölümünü tamamen boş bırakmak; oysa okul, gönüllülük ve günlük hayattan çıkarılacak beceriler her zaman vardır.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Şimdiye kadarki tüm deneyimlerini (iş, staj, okul projesi, gönüllülük, ev sorumlulukları) tek bir sayfaya liste halinde çıkar.
• Bu listeden en az üç deneyimi, 'Ne yaptım + Nasıl yaptım + Sonucu ne oldu' formülüyle birer cümleye dönüştür.
• Elindeki becerilerden başvurmayı düşündüğün bir işle ilgili beş tanesini seç ve her birinin yanına kısa bir örnek not al.

Kendini sına

• 1) Deneyim bölümünde sadece görev tanımı yapmak yerine ne anlatılmalıdır?
• 2) 'Ne yaptım + Nasıl yaptım + Sonucu ne oldu' formülünün amacı nedir?
• 3) Teknik beceri ile kişisel beceri arasındaki fark nedir? Birer örnek ver.
• 4) Hiç iş deneyimi olmayan biri, deneyim bölümüne neler yazabilir?
• 5) Beceri bölümünde 'iletişim becerisi' gibi genel bir ifadeyi daha güçlü hale nasıl getirebilirsin?

Cevaplar

• 1) Görevin nasıl yapıldığı ve ortaya çıkan sonuç (başarı) anlatılmalıdır; sadece 'ne iş yaptım' demek yeterli değildir.
• 2) Bu formül, sıradan bir görev cümlesini somut ve inandırıcı bir başarı anlatımına çevirmeyi amaçlar.
• 3) Teknik beceri öğrenilebilir ve somut bir yetenektir (örneğin Excel kullanmak); kişisel beceri ise davranışsal bir özelliktir (örneğin zaman yönetimi).
• 4) Okul projelerini, kulüp faaliyetlerini, gönüllü çalışmaları ve düzenli aile/ev sorumluluklarını yazabilir; bunlar da gerçek deneyimdir.
• 5) İfadeyi somut bir örnekle desteklemek gerekir; örneğin 'müşteri şikâyetlerini sakin şekilde çözdüm' demek, 'iletişim becerisi' demekten çok daha güçlüdür.