Doğru Dil ve Geri Bildirim Teknikleri
Önceki derste zor bir konuşmaya girmeden önce kendimizi nasıl hazırlayacağımızı, duygularımızı nasıl fark edip düzenleyeceğimizi ele almıştık. Artık hazırlığımızı tamamladık; sırada karşımızdaki kişiyle konuşurken hangi kelimeleri seçeceğimiz var. Çünkü en iyi niyetli mesaj bile yanlış dille söylenirse karşı tarafı savunmaya iter ve çatışmayı büyütür.
Suçlayıcı Dilden Kaçınmak
"Sen hep...", "Sen asla...", "Senin yüzünden..." gibi ifadeler dinleyen kişide anında bir savunma refleksi yaratır. Karşı taraf mesajın içeriğini duymadan önce kendini korumaya geçer ve gerçek iletişim orada biter. Suçlayıcı dilin en belirgin özelliği, sorunu kişiye değil davranışa odaklamak yerine karşıdaki insanı bir bütün olarak yargılamasıdır.
Suçlayıcı dilin işaretleri
- Genelleyici kelimeler: "hep", "asla", "her zaman"
- Karakter yargısı: "sorumsuzsun", "ilgisizsin"
- Niyet okuma: "bunu bilerek yaptın"
'Ben Dili' Nedir?
"Ben dili", odağı karşıdaki kişiden kendi gözlemimize, duygumuza ve ihtiyacımıza çeviren bir konuşma biçimidir. Amaç suçlamak değil, kendi deneyimimizi şeffaf biçimde paylaşmaktır. Klasik yapısı şöyledir: durum + duygu + ihtiyaç/istek.
| Sen Dili (Kaçınılması Gereken) | Ben Dili (Tercih Edilen) |
|---|---|
| "Sen toplantılara hep geç kalıyorsun, hiç saygın yok." | "Toplantı 10 dakika geç başladığında zamanımın planını bozuluyor ve gerginleşiyorum. Saatinde başlayabilir miyiz?" |
| "Raporu yine yanlış hazırlamışsın." | "Raporda eksik veriler gördüm, bu konuda endişelendim. Birlikte kontrol edebilir miyiz?" |
Yapıcı Geri Bildirim Çerçeveleri
Geri bildirim verirken duyguyu ifade etmek tek başına yeterli değildir; net ve eyleme dönüştürülebilir olmalıdır. Yaygın kullanılan Durum–Davranış–Etki (DDE) çerçevesi bunu sağlar:
- Durum: Neredeydik, ne zamandı? ("Dün öğleden sonraki müşteri görüşmesinde")
- Davranış: Gözlemlenebilir, somut davranış nedir? ("sunum sırasında sözümü üç kez kestin")
- Etki: Bu davranışın sonucu ne oldu? ("müşterinin gözünde hazırlıksız göründük")
Bu çerçeve yargı içermez; sadece gözlemi ve sonucu aktarır. Karşı taraf kendini savunmak yerine davranışını değerlendirme fırsatı bulur.
Uygulamada dikkat edilecekler
- Geri bildirimi mümkünse özel ortamda, zamanında verin.
- Tek bir davranışa odaklanın, geçmişteki her şeyi bir arada saymayın.
- Karşı tarafın bakış açısını sormadan bitirmeyin: "Sen nasıl görüyorsun?"
Doğru dili seçmek, çatışmayı çözme sürecinin sadece bir parçasıdır. Bir sonraki derste bu becerileri gerçek bir çatışma anında nasıl kullanacağımızı, yani konuşmanın ortasında gerginlik yükseldiğinde sakinliği koruma ve müzakere adımlarını ele alacağız.
Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol