Otomotiv Yan Sanayiinde Cıvata Torku Hatalarını Düşüren Altı Sigma Projesi: Bursa'dan Bir Vaka
Not: Bu vaka kurgusaldır. Firma, kişiler ve sayısal değerler öğretim amacıyla oluşturulmuş örneklerdir; gerçek bir kuruluşu yansıtmaz.
Vakanın Bağlamı
Bursa'da faaliyet gösteren kurgusal Uludağ Bağlantı Elemanları A.Ş., büyük bir otomotiv üreticisine aks ve süspansiyon bağlantı grupları için alt montaj yapmaktadır. Müşteriden gelen iadelerin önemli bir bölümü, cıvata tork değerinin tolerans dışında kalmasından kaynaklanmaktadır. Kalite Müdürü Selin Hanım, bu sorunu bir Altı Sigma projesine dönüştürmek için Yeşil Kuşak sertifikalı süreç mühendisi Emre Bey'i proje lideri olarak görevlendirir.
Adım 1: Sponsor Onayı (Define)
Emre Bey, proje tüzüğünü hazırlamadan önce sponsor olan Fabrika Müdürü ile 30 dakikalık bir görüşme yapar. Görüşmede en çok tartışılan konu kapsamdır: Tüm montaj hatları mı, yoksa yalnızca iade oranı en yüksek tek bir hat mı? Sponsor, tek hatta odaklanmayı ve sonuçlar iyi ise yaygınlaştırmayı kabul eder.
| Tüzük Alanı | Vakadaki Örnek İçerik |
|---|---|
| Problem tanımı | Hat 2'de tork sapması nedeniyle müşteri iadesi oluşuyor |
| Hedef | Tork kaynaklı iadeleri baz dönemin en az yarısına indirmek (hedef örnektir) |
| Kapsam | Hat 2, üç vardiya, tek ürün ailesi |
| Kapsam dışı | Tedarikçi cıvata kalitesi, diğer hatlar |
| Ekip | Süreç mühendisi, kalite, bakım, vardiya sorumluları, finans temsilcisi |
Ekibe finans temsilcisinin baştan dahil edilmesi, projenin sonunda kazancın doğrulanmasını kolaylaştıran kritik bir karardır.
Adım 2: Ölçüm Sistemi İlk Bakışta Yetersiz (Measure)
Ekip, veri toplamadan önce ölçüm sistemini sınamak için bir MSA (Ölçüm Sistemi Analizi) çalışması yapar. Aynı parçalar farklı operatörlere ölçtürülür. Sonuç beklenmedik biçimde kötüdür: ölçüm değişkenliği, süreç değişkenliğinin büyük kısmını oluşturmaktadır.
Bu noktada iki yol vardır:
- Kestirme yol: Mevcut verilerle analize geçmek ve çözüm aramak.
- Doğru yol: Önce ölçüm sistemini düzeltmek.
Emre Bey ikinci yolu seçer. Kontrol tork anahtarlarının kalibrasyon kayıtları incelenir; bazı cihazların kalibrasyon aralığının geçmiş olduğu ve okuma yöntemlerinin operatörler arasında farklılaştığı görülür. Cihazlar kalibre edilir, ölçüm yöntemi yazılı hale getirilir ve MSA tekrarlanır. Tekrarda ölçüm sistemi kabul edilebilir düzeye gelir. Bu, projeye birkaç hafta kaybettirir; ancak sponsora gerekçe açıkça anlatılır: güvenilmeyen veriyle verilen karar, yanlış çözüme harcanan paradır.
Adım 3: Vardiyalar Arası Fark (Analyze)
Güvenilir veriyle ekip, tork değerlerini vardiyaya, operatöre ve tork anahtarına göre katmanlandırır. Bulgu: Gece vardiyasında ortalama tork hedeften belirgin biçimde sapmaktadır. Kök neden çalışmasında (5 Neden ve balık kılçığı) üç etken öne çıkar:
- Vardiya değişiminde tork anahtarı ayarının kontrol edilmemesi
- İş talimatının eski revizyonunun hatta kullanılması
- Sıkma sırasının operatörden operatöre değişmesi
Ekip bu hipotezleri sahada, vardiya sorumlularıyla birlikte doğrular. Sahadan gelen katkı, bulguların suçlayıcı değil sistem odaklı sunulmasını sağlar.
Adım 4: Çözüm ve Pilot (Improve)
| Kök Neden | Çözüm | Sorumlu |
|---|---|---|
| Anahtar ayarı kontrolsüz | Vardiya başı ayar doğrulama ve imza | Vardiya sorumlusu |
| Eski iş talimatı | Tek revizyonlu, görselli talimat; eski kopyaların toplanması | Kalite |
| Sıkma sırası farklı | Sıkma sırasını gösteren aparat işareti ve eğitim | Süreç mühendisi |
| Kalibrasyon aralığı | Kalibrasyon takvimi ve cihaz etiketi | Bakım |
Çözümler önce tek vardiyada, iki haftalık pilotla denenir. Pilot sonunda tork dağılımının daha dar ve hedefe yakın olduğu görülür. Ardından diğer vardiyalara aynı yöntemle geçilir.
Adım 5: Kontrol Planı (Control)
Kazanımların kaybolmaması için çözümler kontrol planına bağlanır:
- Kritik sıkma noktalarında kontrol kartı ile düzenli takip
- Kalibrasyon takviminin bakım sistemine işlenmesi
- Yeni operatörler için işbaşı eğitim listesi
- Aylık gözden geçirmede sapma olursa tetiklenen müdahale planı
Proje kazancı, finans temsilcisiyle birlikte iade, hurda ve yeniden işçilik kalemleri üzerinden hesaplanır ve sponsora onaylı biçimde raporlanır.
Çıkarılan Dersler
- Sponsoru sürece dahil tutun: MSA gecikmesi önceden gerekçelendirildiği için destek korundu.
- Direnci dinleyin: Operatörler ek iş yükü endişesi taşıdı; talimatı sadeleştirmek ve önerilerini almak direnci azalttı.
- Standartlaştırın: İyi uygulama yazılı hale gelmezse kişiye bağlı kalır.
Şablon: Vaka Sonrası Kontrol Listesi
- Ölçüm sistemi projeden önce doğrulandı mı?
- Her çözümün sorumlusu ve tarihi var mı?
- Pilot sonucu yaygınlaştırma kararından önce raporlandı mı?
- Kazanç finans tarafından onaylandı mı?
Tartışma Soruları
- Ölçüm sistemi güvenilir değilken iyileştirmeye geçilseydi hangi riskler ortaya çıkardı? Sizin kurumunuzda buna benzer bir kestirme yol tercih edildiği bir örnek var mı?
- Pilotta işe yarayan bir çözümü tüm vardiyalara yaygınlaştırırken hangi engellerle karşılaşırsınız ve bunları nasıl yönetirsiniz?
- Proje kazancının finans tarafından doğrulanması neden önemlidir? Kazancı hangi kalemler üzerinden ve hangi sürede izlerdiniz?
Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol