Throughput Muhasebesi: Karı Doğru Ölçmek

Öğrenme Hedefi: Geleneksel maliyet muhasebesi yöntemlerinin neden yanıltıcı olabileceğini anlamak ve TOC'nin doğru karar almada nasıl yardımcı olduğunu öğrenmek.

Neden Geleneksel Maliyet Muhasebesi Yanıltıcı Olabilir?

Ders 3'te darboğazı belirledik. Ancak darboğazı düşürmek için hangi kararı almalı? Geleneksel muhasebe bu soruya yanlış cevap verebilir. Çünkü her ürüne eşit şekilde sabit maliyet yükler ve kâr marjını müzakere edilebilir bir sayı haline getirir.

Temel sorun: "En düşük birim maliyete sahip ürünü üretelim" dediğimizde, gerçekte şirketi zarara sokabiliriz.

TOC'nin Üç Temel Metriği

Metrik	Tanım	Formül
Throughput (İşletme Geliri)	Satış fiyatından doğrudan maliyetler (ham madde, işçilik vb.) çıkarıldıktan sonra kalan tutar. Darboğaz kapasitesine ne kadar katkı yapıyor?	Satış Fiyatı - Doğrudan Maliyetler
Envanter (Bağlı Sermaye)	Satılmayan veya üretim sürecinde ürünler. Para, makineler, depo alanında hapis kalır.	Hammadde + Yarı Mamul + Mamul Stoku
İşletme Giderleri	Sabit maliyetler: fabrika kirasından yönetici maaşlarına kadar her ay harcanan tutar.	Kira + Maaş + Kamu + Bakım + vb.

Kar formülü: Throughput - İşletme Giderleri = Net Kar

Pratik Örnek: İki Ürün Hangisini Tercih Etmeliyiz?

Diyelim ki iki ürünümüz var:

	A Ürünü	B Ürünü
Satış Fiyatı	100 TL	150 TL
Doğrudan Maliyetler	40 TL	80 TL
Throughput	60 TL	70 TL
Darboğazda Gerekli Zaman	30 dakika	50 dakika
Dakika Başına Throughput	2 TL/dakika	1,4 TL/dakika

Geleneksel muhasebe "B daha yüksek kârlı" dese de, TOC "A'yı seç" der. Çünkü A, darboğazın her dakikasından daha fazla throughput üretir.

İpuçları

Throughput, satış miktarı değildir. Marjı ölçer, darboğazı besler.
Envanter artışı parasal kaynakları bloke eder. Stok düşürün, throughput odaklı üretin.
Sabit maliyetleri ürün başına bölmeyin. Bunlar toplamda kontrol edilir.
Darboğazın dışında optimizasyon yapmayın. Yüzde yüz kapasitede çalışmayan kaynak, sorun değildir.

Sık Hatalar

Hata 1: "Bu ürünün birim maliyeti düşük, o zaman kâr yüksektir." → Throughput darboğazda ne kadar kalma süresi gerektiriyor?
Hata 2: "Envanter bizim emniyet stokumuz, gerekli." → Gereksiz stok, bağlı sermaye ve depolama masrafıdır.
Hata 3: "Verimlilik = çalışmayan makine yok." → Yanlış. Darboğaz dışında, kaynağın tam kapasite kullanmaması normaldir.

Uygulama: Kendi Şirketinde Throughput Hesapla

Şu soruları cevapla:

Şirketinde kaç adet ürün/hizmet var? Her birinin throughputu nedir?
Darboğaz hangi kaynak? (makine, insan, talep?)
O kaynakta, throughput başına gerekli zaman nedir?
Ürünleri sıraladığında, en yüksek throughput-zaman oranında hangileri var?
Envanter ne kadar? İçinden gereksiz olanları tanımla.

Sonraki Ders İçin Köprü

Şimdi sayıları biliyorsunuz. Ders 5'te bu sayıları bir üretim planına ve satış stratejisine dönüştüreceğiz. Throughput'u maksimize etmek demek, doğru ürünü, doğru zamanda, doğru miktarda satmak demektir.

Bu dersi kayıt olmadan izleyebilirsin. İlerlemeni kaydetmek, sertifika almak ve puan tablosuna girmek için ücretsiz üye ol: Kayıt Ol