Ders 2: Cümlede Boşluk Doldurma Soruları (Cloze/Gap-Fill Questions)

Bir önceki derste YDS ve YÖKDİL sınavlarının genel yapısını ve soru tiplerini tanımıştık. Şimdi bu soru tiplerinden en sık karşımıza çıkanlardan biri olan cümlede boşluk doldurma (cloze/gap-fill) sorularına odaklanıyoruz. Bu soru tipinde tek bir cümle verilir ve cümlenin ortasında bir boşluk bırakılır; sizden bu boşluğa anlam, bağlaç veya zaman açısından en uygun ifadeyi seçmeniz istenir. Bir sonraki derste ise kelime bilgisi (vocabulary) sorularına ve bu sorularda kullanılacak kelime öğrenme stratejilerine geçeceğiz; bu yüzden bu derste öğreneceğiniz bağlaç mantığı, ilerideki derslerde okuduğunuzu anlama (reading) sorularında da işinize yarayacak.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Cümlede boşluk doldurma sorularının mantığını ve çözüm adımlarını öğreneceksin.
• Zıtlık, sebep-sonuç, ekleme ve sonuç bildiren en sık kullanılan bağlaçları tanıyacaksın.
• Cümledeki zaman (tense) ipuçlarından yararlanarak doğru boşluğu bulmayı öğreneceksin.
• Türk öğrencilerin bu soru tipinde en sık yaptığı hataları görüp bunlardan kaçınmayı öğreneceksin.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Boşluk doldurma sorularını çözerken üç şeye dikkat edilir: 1) bağlaç mantığı (cümleler arasındaki ilişki zıtlık mı, sebep-sonuç mu, ekleme mi?), 2) zaman uyumu (fiil zamanları cümlenin geri kalanıyla uyumlu mu?), 3) anlam bütünlüğü (seçilen kelime cümleye anlamca uyuyor mu?). Türkçede bu bağlaçların çoğu tek bir kelimeyle ifade edilirken (örneğin '-e rağmen', 'çünkü'), İngilizcede kullanılan yapıya göre farklı kelimeler seçilir. Aşağıdaki formüller sınavda en çok işinize yarayacak kalıplardır.

Zıtlık bildiren bağlaçlar (İki cümle arasında):

Although / Though / Even though + Özne + Fiil, Özne + Fiil

Zıtlık bildiren edatlar (İsim veya -ing ile):

Despite / In spite of + İsim / V-ing, Özne + Fiil

Türkçede 'rağmen' hem cümleyle hem isimle kullanılabilirken, İngilizcede despite ve in spite of ASLA doğrudan bir cümle (özne + fiil) ile kullanılmaz; sadece isim veya -ing alır.

Sebep-sonuç bildiren bağlaçlar (İki cümle arasında):

Because / Since / As + Özne + Fiil, Özne + Fiil

Sebep-sonuç bildiren edatlar (İsim ile):

Because of / Due to + İsim, Özne + Fiil

Ekleme ve sonuç bildiren bağlaçlar (Cümle başında, virgülle):

Moreover, / Furthermore, / Therefore, / Consequently, / As a result, + Özne + Fiil

Bu grup bağlaçlar iki cümleyi tek başına birleştirmez; iki cümle nokta veya noktalı virgülle ayrılır, ikinci cümle bu bağlaçla başlar.

Örnek cümleler

Although it was raining heavily, they decided to go hiking.
Şiddetli yağmur yağmasına rağmen, yürüyüşe gitmeye karar verdiler.

Despite the heavy traffic, we arrived on time.
Yoğun trafiğe rağmen, zamanında vardık.

She failed the exam because she hadn't studied enough.
Yeterince çalışmadığı için sınavda başarısız oldu.

The flight was cancelled because of the storm.
Uçuş, fırtına yüzünden iptal edildi.

He has been working here since he graduated from university.
Üniversiteden mezun olduğundan beri burada çalışıyor.

The company invested heavily in research; therefore, it became a market leader.
Şirket araştırmaya yoğun şekilde yatırım yaptı; bu yüzden pazar lideri haline geldi.

Moreover, the new policy will reduce production costs significantly.
Üstelik, yeni politika üretim maliyetlerini önemli ölçüde azaltacak.

Some students prefer studying alone, whereas others study better in groups.
Bazı öğrenciler tek başına çalışmayı tercih ederken, diğerleri grup halinde daha iyi çalışır.

You won't pass the exam unless you review these topics regularly.
Bu konuları düzenli olarak tekrar etmedikçe sınavı geçemezsin.

Nevertheless, the team continued working on the project despite the setbacks.
Yine de, ekip aksiliklere rağmen projede çalışmaya devam etti.

Diyalog

A: Are you ready for the gap-fill questions in the exam?
Sınavdaki boşluk doldurma sorularına hazır mısın?

B: Not really. I keep confusing 'despite' and 'although'.
Pek sayılmaz. 'Despite' ile 'although'u sürekli karıştırıyorum.

A: The trick is simple: although takes a full sentence, despite takes a noun.
Sırrı basit: although tam bir cümle alır, despite ise bir isim alır.

B: So I can't say 'despite it was raining'?
Yani 'despite it was raining' diyemez miyim?

A: Exactly. You should say 'despite the rain' or 'although it was raining'.
Aynen öyle. 'Despite the rain' ya da 'although it was raining' demelisin.

B: What about 'because' and 'because of'?
Peki ya 'because' ile 'because of'?

A: Same logic. 'Because' needs a subject and a verb, 'because of' needs a noun.
Aynı mantık. 'Because' özne ve fiil ister, 'because of' ise isim ister.

B: That makes sense. What about words like 'therefore' and 'moreover'?
Mantıklı. Peki 'therefore' ve 'moreover' gibi kelimeler?

A: Those connect two separate sentences, and they usually come with a comma.
O kelimeler iki ayrı cümleyi bağlar ve genellikle bir virgülle gelirler.

B: I think I understand the pattern now. Let's practice some questions.
Sanırım şimdi kalıbı anladım. Hadi birkaç soru üzerinde pratik yapalım.

A: Great idea. Reading the whole sentence first always helps.
Harika fikir. Önce tüm cümleyi okumak her zaman yardımcı olur.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Despite he was tired, he finished the work. → Doğru: Despite being tired, he finished the work. (Despite'tan sonra cümle değil, isim veya -ing gelir.)
• Yanlış: He was late because the traffic. → Doğru: He was late because of the traffic. (Because'ten sonra isim gelemez, because of gelir.)
• Yanlış: The exam was hard, but however I passed it. → Doğru: The exam was hard; however, I passed it. (However tek başına iki cümleyi bağlayamaz, but ile karıştırılmamalıdır.)
• Yanlış: Since I am living here for five years. → Doğru: I have been living here since I moved five years ago. (Since ile kullanılan cümlede genellikle present perfect zamanı gerekir.)
• Yanlış: Although of the rain, we went out. → Doğru: Despite the rain, we went out. / Although it was raining, we went out. ('Although of' diye bir yapı yoktur; although ile edatlar karıştırılmamalıdır.)

Alıştırma

1. ___ the bad weather, the match was not cancelled. (a) Although (b) Despite (c) Because
2. He didn't get the job ___ he lacked experience. (a) despite (b) because (c) moreover
3. She studied hard; ___, she passed the exam with a high score. (a) although (b) because of (c) therefore
4. ___ he was very young, he managed the entire project successfully. (a) Despite (b) Although (c) Because of
5. 'I have known him ___ we were children.' cümlesindeki boşluğa en uygun kelime hangisidir? (a) for (b) since (c) despite
6. Aşağıdaki cümleyi Türkçeye çeviriniz: 'You will fail unless you practice regularly.'
7. Aşağıdaki cümleyi İngilizceye çeviriniz: 'Trafiğe rağmen toplantıya zamanında geldik.'
8. 'Some people like tea, ___ others prefer coffee.' cümlesindeki boşluğa en uygun kelime hangisidir? (a) whereas (b) since (c) therefore

Cevap Anahtarı

1. (b) Despite
2. (b) because
3. (c) therefore
4. (b) Although
5. (b) since
6. Düzenli olarak pratik yapmadıkça başarısız olacaksın.
7. Despite the traffic, we arrived at the meeting on time.
8. (a) whereas

Telaffuz ipucu

• Although kelimesindeki 'gh' harfleri okunmaz; kelime yaklaşık 'ol-dho-u' şeklinde telaffuz edilir.
• Therefore ve furthermore kelimelerinde vurgu ikinci hecede olur: ther-FOR, fur-ther-MORE değil, aslında bu kelimelerde vurgu ilk hecede yumuşak, ikinci hecede belirgindir; sınav dinleme kısmı yoksa bile doğru okumak kelimeyi hatırlamanıza yardımcı olur.
• Despite kelimesinde vurgu ikinci hecededir: dis-PAYT; ilk heceyi vurgulu okumak yaygın bir telaffuz hatasıdır.