Ders 6: Paragraf Tamamlama ve Anlam Bütünlüğü (Paragraph Completion & Coherence)

Tahmini süre: 13 dk

Önceki derslerde cümle düzeyinde çalıştık: bir cümlenin içindeki boşluğa hangi kelimenin, bağlacın ya da yapının geleceğini bulduk. Bu derste bir adım ileri gidiyoruz ve birden fazla cümleyi birlikte ele alıyoruz. YDS ve YÖKDİL'de karşına çıkan iki soru tipi bu dersin konusu: paragrafa uygun cümleyi seçme ve anlam bütünlüğünü bozan cümleyi bulma. Burada öğreneceğin ipuçları, bir sonraki derste çalışacağımız uzun okuma parçalarında da işine yarayacak.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Paragraf tamamlama ve anlam bütünlüğünü bozan cümle sorularının nasıl çalıştığını.
• Bağlaçları (however, therefore, moreover) cümleler arasındaki ilişkiyi gösteren bir işaret gibi okumayı.
• Zamirlerin (this, these, they, such) önceki cümleye nasıl bağlandığını ve bunun doğru şıkkı nasıl ele verdiğini.
• Konu bütünlüğünü kontrol ederek aynı kelimeleri kullanan ama konudan sapan cümleyi yakalamayı.

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

Bu iki soru tipinde dil bilgisi kuralı ezberlemekten çok, cümleler arasındaki bağı görmek önemlidir. Aşağıdaki formülleri bir kontrol listesi gibi kullan.

1) Paragraf tamamlama formülü

Önceki cümle + [BOŞLUK] + Sonraki cümle

• Boşluğa gelecek cümle hem öncesiyle hem sonrasıyla uyumlu olmalı. Yalnızca bir tarafa uyan şık çeldiricidir.
• Boşluk paragrafın başındaysa genellikle ana fikir cümlesi gelir; sonundaysa çoğunlukla sonuç ya da özet cümlesi gelir.

2) Bağlaç ipucu

• Zıtlık: Olumlu fikir + However / Nevertheless / In contrast + olumsuz ya da farklı fikir
• Sonuç: Sebep + Therefore / As a result / Consequently + sonuç
• Ekleme: Bir fikir + Moreover / In addition + aynı yönde yeni bir fikir
• Örnek: Genel bir fikir + For instance / For example + somut örnek
• Benzerlik: Bir durum + Similarly + benzer bir durum

3) Zamir ipucu

Zamir (this / these / they / it / such) = Önceki cümlede adı geçen isim

• These / they ile başlayan bir şık varsa, önceki cümlede çoğul bir isim olmalı.
• This / it ile başlayan bir şık varsa, önceki cümlede tekil bir isim ya da bir fikir olmalı.
• Such + isim (such problems) daha önce anlatılan bir türü işaret eder.

4) Anlam bütünlüğünü bozan cümle formülü

Ana fikir + destek cümlesi + destek cümlesi + ... = tek konu

• Önce ilk cümleden ana fikri bul.
• Her cümleye şu soruyu sor: "Bu cümle ana fikri destekliyor mu?"
• Konu dışı cümle çoğu zaman paragraftaki bir kelimeyi tekrar eder ama odağı başka yöne çeker. Aynı kelimeyi görmek, cümlenin konuya uyduğu anlamına gelmez.

Türkçeyle farkı

Türkçede özne çoğu zaman düşer: "Araştırmacılar bir deney yaptı. Sonuçları yayımladı." İkinci cümlede özne yok. İngilizcede ise özne zorunludur: "They published the results." Bu yüzden İngilizce paragraflarda zamirler sık kullanılır ve sana önceki cümleyi gösteren güçlü bir ipucu olur. Ayrıca Türkçedeki "bu" kelimesi hem tekil hem çoğul için kullanılır; İngilizcede ise this (tekil) ve these (çoğul) ayrılır. Bu ayrım, yanlış şıkları elemende sana yardım eder.

Örnek cümleler

1. Many people think fast food is cheap. However, it can be costly for our health.

Pek çok insan fast food'un ucuz olduğunu düşünür. Ancak sağlığımız için pahalıya patlayabilir.

2. The company lost many customers. As a result, it had to close two shops.

Şirket pek çok müşteri kaybetti. Sonuç olarak iki mağazasını kapatmak zorunda kaldı.

3. Reading improves your vocabulary. Moreover, it helps you understand grammar better.

Okumak kelime bilgini geliştirir. Üstelik dil bilgisini daha iyi anlamana yardımcı olur.

4. Some animals can live without water for a long time. For instance, camels can travel for days in the desert.

Bazı hayvanlar uzun süre susuz yaşayabilir. Örneğin develer çölde günlerce yolculuk edebilir.

5. Scientists tested two new medicines. These medicines were given to different groups.

Bilim insanları iki yeni ilacı test etti. Bu ilaçlar farklı gruplara verildi.

6. Air pollution causes serious health problems. Such problems are common in big cities.

Hava kirliliği ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Bu tür sorunlar büyük şehirlerde yaygındır.

7. The plan was expensive. Nevertheless, the city council accepted it.

Plan pahalıydı. Yine de belediye meclisi onu kabul etti.

8. Children learn languages quickly. In contrast, adults often need more time.

Çocuklar dilleri hızlı öğrenir. Buna karşın yetişkinler genellikle daha fazla zamana ihtiyaç duyar.

9. Tom and Sara applied for the job. The former had more experience, but the latter spoke three languages.

Tom ve Sara işe başvurdu. İlkinin daha fazla deneyimi vardı ama ikincisi üç dil konuşuyordu.

10. Exercise reduces stress. Similarly, spending time in nature can make people feel calmer.

Egzersiz stresi azaltır. Benzer şekilde doğada vakit geçirmek insanların kendini daha sakin hissetmesini sağlayabilir.

11. The river was heavily polluted. Consequently, many fish in it died.

Nehir ağır biçimde kirlenmişti. Dolayısıyla içindeki pek çok balık öldü.

Diyalog

A: I always get the paragraph questions wrong. Can you help me?

Paragraf sorularını hep yanlış yapıyorum. Bana yardım edebilir misin?

B: Sure. Do you read the sentence after the blank too?

Tabii. Boşluktan sonraki cümleyi de okuyor musun?

A: No, I usually read only the sentence before it.

Hayır, genellikle yalnızca ondan önceki cümleyi okuyorum.

B: That's the problem. The correct option must fit both sentences.

Sorun bu. Doğru şık iki cümleye de uymalı.

A: I see. What else should I check?

Anlıyorum. Başka neyi kontrol etmeliyim?

B: Look at the linking words. If the option starts with "however", the idea must change.

Bağlaçlara bak. Şık "however" ile başlıyorsa fikir değişmeli.

A: And what about words like "these" or "they"?

Peki "these" ya da "they" gibi kelimeler?

B: They must refer to a plural noun in the previous sentence.

Önceki cümledeki çoğul bir isme işaret etmeleri gerekir.

A: What about the irrelevant sentence questions?

Ya anlam bütünlüğünü bozan cümle soruları?

B: First, find the main idea. Then ask if each sentence supports it.

Önce ana fikri bul. Sonra her cümlenin onu destekleyip desteklemediğini sor.

A: Thanks! I'll try this method in my next practice test.

Teşekkürler! Bu yöntemi bir sonraki deneme sınavımda deneyeceğim.

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yalnızca boşluktan önceki cümleyi okumak: Önceki cümleye uyan şıkkı hemen işaretlemek yanlış -> Boşluğun hem öncesini hem sonrasını okuyup iki tarafa da uyan şıkkı seçmek doğru.
• Aynı kelimeyi içeren şıkkı seçmek: "Paragrafta bees geçiyor, bu şıkta da bees var, demek ki doğru." yanlış -> Şıkkın paragrafın mantığına ve akışına uyup uymadığına bakmak doğru.
• However'ı sonuç bağlacı sanmak: "It was raining. However, we stayed at home." yanlış -> "It was raining. Therefore, we stayed at home." doğru (Yağmur ve evde kalmak arasında zıtlık değil, sebep-sonuç ilişkisi var.)
• Tekil isme "these" bağlamak: "The scientist made a discovery. These discovery changed medicine." yanlış -> "The scientist made a discovery. This discovery changed medicine." doğru
• Konu dışı cümleyi atlamak: Paragrafla aynı kelimeleri kullanan ama başka bir konuya geçen cümleyi uygun saymak yanlış -> Her cümleyi ana fikre göre kontrol etmek doğru.

Alıştırma

1. Boşluğu doldur (However / Therefore / Moreover): Many people believe coffee is harmful. ______, some studies suggest it may have benefits.

2. Boşluğu doldur (For instance / As a result / Similarly): The city built new bike lanes. ______, more people started cycling to work.

3. İngilizceye çevir: Bu tür sorunlar kolayca çözülemez.

4. Türkçeye çevir: Moreover, these changes reduced costs.

5. Boşluğa uygun cümleyi seç: Bees are very important for farming. ______ Without them, many plants could not produce fruit.

• a) They carry pollen from one flower to another.
• b) Honey is a popular food in many countries.
• c) However, bees are not useful for farmers.

6. Anlam bütünlüğünü bozan cümleyi seç: (I) Sleep is essential for good health. (II) During sleep, the body repairs itself. (III) It also helps the brain store new information. (IV) Many hotels offer rooms with large and comfortable beds. (V) Therefore, adults should try to get enough sleep every night.

• a) II
• b) III
• c) IV

7. Boşluğa uygun cümleyi seç: Solar energy has many advantages. It is clean and renewable. ______ For example, solar panels can be expensive to install.

• a) Moreover, it is very cheap for everyone.
• b) However, it also has some disadvantages.
• c) Therefore, all countries use only solar energy.

8. Doğru şıkkı seç: Scientists found three new plants in the forest. ______ plants had never been seen before.

• a) This
• b) These
• c) It

Cevap Anahtarı

• 1. However (Zararlı olduğu düşüncesine zıt bir fikir geliyor.)
• 2. As a result (Bisiklet yolu yapılması sebep, bisikletçilerin artması sonuç.)
• 3. Such problems cannot be solved easily.
• 4. Üstelik bu değişiklikler maliyetleri azalttı.
• 5. a) Sonraki cümledeki "Without them" ifadesi, arıların bitkiler için yaptığı işi anlatan bir cümle ister. b) şıkkı arılarla ilgili ama odağı çiftçilik değil, bal.
• 6. c) Paragraf uykunun sağlığa etkisini anlatıyor; IV. cümle "yatak" fikriyle bağ kuruyor gibi görünse de otellerden söz ederek konudan sapıyor.
• 7. b) Sonraki cümle bir dezavantaj örneği veriyor; bu yüzden boşluğa zıtlık bildiren ve dezavantajlardan söz eden cümle gelmeli.
• 8. b) "three new plants" çoğul olduğu için "These" kullanılır.

Telaffuz ipucu

• however kelimesinde vurgu ikinci hecededir: hau-E-vır. İlk heceyi vurgulayıp "HAU-evır" demekten kaçın.
• therefore ve these kelimelerindeki "th" sesi Türkçede yoktur. Dilinin ucunu üst ve alt dişlerinin arasına hafifçe koyup "d" sesine yakın, titreşimli bir ses çıkar. "Derfor" ya da "ziiz" demekten kaçın.
• consequently kelimesinde vurgu ilk hecededir: KON-sı-kuınt-li. coherence kelimesinde ise vurgu ikinci hecededir: ko-Hİ-rıns.

Bu derste paragrafın bir bütün olduğunu ve her cümlenin bağlaçlar, zamirler ve ortak bir konu sayesinde birbirine bağlandığını gördük. Bir sonraki derste bu beceriyi daha uzun okuma parçalarına taşıyacağız. Orada da ana fikri bulmak, zamirlerin neye işaret ettiğini takip etmek ve bağlaçlardan fikir akışını çıkarmak en güçlü araçların olacak.