Ders 5: Çeviri Soruları: Türkçeden İngilizceye (Translation: TR to EN)

Önceki Ders: Ders 4 — İngilizce'den Türkçeye çeviri yaparken şık eleme stratejileri ve dilbilgisi uyum kontrolleri öğrendin. Bu derste, aynı beceriyi ters yönde uygulayacaksın: Türkçe cümleleri İngilizceye çevirirken ve doğru çeviriye sahip şıkkı seçerek pratik yapacaksın.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Türkçe cümleleri dilbilgisi ve anlam açısından doğru İngilizceye çevirme
• Kelime seçimi, zaman ve yapı uyumları kontrol ederek şık eleme yapma
• Deyimsel ifadeler ve bağlama özgü anlatımları tanıma ve uygun karşılık bulma
• Çeviri sorulandıktan sonra dilbilgisi, tutarlılık ve doğallık açısından cevapları değerlendirme

Kelimeler

Dil bilgisi / Kalıp: Türkçe'den İngilizceye Çevirirken Dikkat Edilecek Noktalar

Zamanlar: Türkçe "yapıyor" (şimdiki zaman) → İngilizce Present Continuous (is/are + -ing) veya Simple Present. Türkçe "yaptı" → İngilizce Past Simple (verb + -ed). Türkçe "yapacak" → İngilizce Future (will + verb). Bağlama göre doğru zamanı seç.

Formül: Özne + yardımcı fiil (be) + Fiil-ing = Şimdiki Zaman
Örnek: "O yemek pişiriyor." = "She is cooking." (She + is + cooking)

Sahiplik: Türkçe "onun evi" → İngilizce "his house" (ya da her, their, my, your, our). Türkçe'de sahiplik eki (-nın, -nin, -un, -ün), İngilizce'de possessive adjective (sifa gibi kullanılan kelimeler) kullanılır. Cinsiyet veya tekil/çoğul fark et.

Olumsuzluk: Türkçe "değil" → İngilizce "not" veya "don't/doesn't/didn't" (fiil zamanına göre). Formül: Özne + don't/doesn't + fiil = Olumsuz cümle. Örnek: "O gitmedi" = "He did not go."/"He didn't go."

Sıfat-İsim Düzeni: Türkçe'de "güzel ev" (sıfat + isim), İngilizce'de "beautiful house" (sıfat + isim). Türkçe'de sıra fark etmez, İngilizce'de sıfat daima isimden önce gelir. Sadece belirli sıfat türleri isimden sonra gelir (she is beautiful gibi).

Deyimsel İfadeler: Türkçe "acı çekmek" → İngilizce "to suffer", değil "to eat sorrow". Türkçe "aklı başında" → İngilizce "of sound mind", değil "mind at head". Bağlama göre kelime-kelime değil, anlam-anlama çevir.

Örnek Cümleler

1. Türkçe: "Öğrenciler sınıfta dikkatle dinliyorlar."
İngilizce: The students are listening to the teacher carefully in the classroom.
Türkçe karşılığı: (Öğrenciler öğretmeni sınıfta dikkatle dinliyorlar.)

2. Türkçe: "O dün parkta oturmuş, gazete okumuş."
İngilizce: He sat in the park yesterday and read a newspaper.
Türkçe karşılığı: (Dün parkta oturdu ve gazete okudu.)

3. Türkçe: "Ayakkabılar pahalı değil mi?"
İngilizce: Aren't the shoes expensive?
Türkçe karşılığı: (Ayakkabılar pahalı değil mi?)

4. Türkçe: "Kız kardeşinin kitapları masanın üzerinde."
İngilizce: Her sister's books are on the table.
Türkçe karşılığı: (Kız kardeşinin kitapları masa üzerindedir.)

5. Türkçe: "Bizim evimiz senin evinden daha büyük."
İngilizce: Our house is bigger than yours.
Türkçe karşılığı: (Bizim ev seninki(nden) daha büyüktür.)

6. Türkçe: "Yarın yağmur yağacak, bu yüzden çıkmayacağız."
İngilizce: It will rain tomorrow, so we won't go out.
Türkçe karşılığı: (Yarın yağmur yağacak, dolayısıyla dışarı çıkmayacağız.)

7. Türkçe: "Saat 3'te toplantı olmadığını bilmiyor musun?"
İngilizce: Don't you know that there is no meeting at 3 o'clock?
Türkçe karşılığı: (Saat 3'te toplantı olmadığını bilmiyor musun?)

8. Türkçe: "O, çok çalışmasına rağmen başarısız oldu."
İngilizce: Despite working hard, he failed.
Türkçe karşılığı: (Çok çalışmasına rağmen başarısız oldu.)

9. Türkçe: "Bunlar eski ama yararlı araçlar."
İngilizce: These are old but useful tools.
Türkçe karşılığı: (Bunlar eski ama faydalı araçlar.)

10. Türkçe: "Eğer erken kalksan, otobüsü kaçırmazsın."
İngilizce: If you wake up early, you won't miss the bus.
Türkçe karşılığı: (Erken uyanırsan otobüsü kaçırmayacaksın.)

Diyalog

A: "Çeviri sorusunda zorlandın mı?" (Did you have difficulty with the translation question?)

B: "Evet, 'Onlar hergün spor yapıyorlar' cümlesini nasıl çevirdiğimi bilemedim." (Yes, I couldn't figure out how to translate 'They exercise every day'.)

A: "A seçeneğinde 'They are doing sport every day' yazıyorsa, o hatalı. Çünkü 'hergün' bir alışkanlıktır, şimdiki zaman değil." (If option A says 'They are doing sport every day', that's wrong. Because 'every day' indicates a habit, not present continuous action.)

B: "Anladım! O zaman 'They do sport every day' yani Simple Present mi?" (I see! So it's 'They do sport every day', which is Simple Present?)

A: "Doğru. Ya da daha doğal 'They exercise every day' veya 'They work out every day' denilebilir." (Correct. Or you can say more naturally, 'They exercise every day' or 'They work out every day'.)

B: "Farkı anladım. Zaman ve bağlama uygun kelimeleri seçmek lazım." (I understand the difference. You have to choose words that fit the tense and context.)

Türklerin Sık Yaptığı Hatalar

• Kelime-kelime çevirme: "Aklı başında" = "Brain in the head" değil, "Of sound mind" veya "In his/her right mind" olmalı. Türkçe deyimleri İngilizce deyim veya doğal anlatımla çevir, kelimesine güvenme.
• Zaman karmaşası: "O kitap okuyor" = "He is reading a book" (şu anda) ama "O kitap okur" = "He reads" (alışkanlık/genel gerçek) anlamı tamamen farklıdır. Türkçe zaman çoksa veya belirsizse, bağlama göre doğru İngilizce zamanını seç.
• Pasif seslenme ihmal: "Kitap yazıldı" = "The book was written" (pasif), ama "O kitabı yazdı" = "He wrote the book" (aktif). Türkçe'de yapıcıyı açıkça söylemezsen pasif, söylersen aktif. Bu farkı cümlede görmeli misin?
• Sahiplik hatasından: "Onun annesi geldi" = "His mother came" mi "Her mother came" mi? Türkçe "onun" cinsiyet açıklamaz, ama İngilizce açıklar. Çeviri sorusunda hangi kişi olduğu belirtilirse o şıkkı seç.
• Doğallık hatasından: "Bugün hava kötü çok mi" cümlesi İngilizce "Today the weather is very bad" değil, "The weather is very bad today." Doğal söyleyiş sırasını kontrol et ve garip gelen şıkları elemek.

Alıştırma

1. Çeviriniz: "Kütüphanenin kapısı sabah 8'de açılıyor." Doğru çeviriye en yakın şıkkı seçiniz.
   • A) The library's door opens at 8 in the morning.
   • B) The door of library is opening at 8 o'clock morning.
   • C) The library door is open at 8 a.m.
   • D) The door opens in the morning at 8.
2. Çeviriniz: "O yüzünde tebessüm ile bize baktı." Doğru çeviriye en yakın şıkkı seçiniz.
   • A) She looked at us with a smile on her face.
   • B) She looked us with smile in her face.
   • C) With a smile, she looked on our face.
   • D) She smiled on our faces.
3. Çeviriniz: "Konu dağılıyorsa, lütfen yoğunlaş." Doğru çeviriye en yakın şıkkı seçiniz.
   • A) If you are losing focus, please concentrate.
   • B) When you lose the focus, please to concentrate.
   • C) If your mind is scattering, please concentrate.
   • D) Your mind is scattered, so please focus.
4. Çeviriniz: "Bu kitap eski ama hâlâ okunabilir." Doğru şıkkı seçiniz.
   • A) This book is old, but still readable.
   • B) This old book is still can be read.
   • C) Although this book is old, but it is readable.
   • D) This book being old, is still readable.
5. Dil bilgisi: "Annesi öğretmen mi?" cümlesinin İngilizce'si aşağıdakilerden hangisi?
   • A) Her mother is a teacher?
   • B) Is his mother a teacher?
   • C) Is her mother teacher?
   • D) Is her mother a teacher?
6. Uyum kontrol: "Eğer ödevini bitirirse, dışarı çıkabilir." Doğru çeviriye en yakın şıkkı seçiniz.
   • A) If he finishes his homework, he can go out.
   • B) If he will finish his homework, he can go out.
   • C) If he finishes his homework, he could go out.
   • D) When he finishes his homework, he will go out.
7. Deyim çevirisi: "Bugün bütün gün hava çok kötü." Doğru çeviriye en yakın şıkkı seçiniz.
   • A) Today all day the weather is very bad.
   • B) Today the weather is very bad all day.
   • C) All day today the weather is very bad.
   • D) The weather is so bad today all day long.
8. Anlam kontrol: "Para var mı?" cümlesinin en doğal İngilizce karşılığı aşağıdakilerden hangisi?
   • A) Do you have money?
   • B) Is money there?
   • C) Have you the money?
   • D) Money is here?

Cevap Anahtarı

1. Cevap: A — "The library's door opens at 8 in the morning." Açıklama: "kapısı" sahiplik gösterir (possessive), "sabah 8'de açılıyor" alışkanlık/günlük işlem olması nedeniyle Simple Present zamanı (opens) kullanılır. B seçeneği dilbilgisi hatalı, C seçeneği "open" (açık) anlamı yanlış, D seçeneği kelime sırası garip.

2. Cevap: A — "She looked at us with a smile on her face." Açıklama: "yüzünde tebessüm ile" = "with a smile on her face" yapısı doğru. "Bize baktı" = "looked at us" (past simple). B seçeneği dilbilgisi hatalı, C ve D seçenekleri anlam hatalı.

3. Cevap: A — "If you are losing focus, please concentrate." Açıklama: "konu dağılıyorsa" şartlı cümle olup present continuous (are losing), ana cümlede "odaklan" command form (concentrate). B'de "to concentrate" hatalı, C ve D doğal değil.

4. Cevap: A — "This book is old, but still readable." Açıklama: Sıfat-noun düzeni doğru, bağlaç "but" uygun, "readable" (okunabilir) doğru yapıdır. B'de "can be read" garip, C'de iki bağlaç hatalı, D'de yapı tuhaf.

5. Cevap: D — "Is her mother a teacher?" Açıklama: İngilizce soru biçimi: Is + her + mother + a + teacher? "Her" sahiplik sıfatı (possessive adjective), "a" indefinite article (meslek için), "teacher" isim. C seçeneğinde article eksik.

6. Cevap: A — "If he finishes his homework, he can go out." Açıklama: Şartlı cümle: "if" + Simple Present (finishes), ana cümle + can/will (can go out). B'de "will finish" yanlış (şart cümlelerinde future kullanılmaz), C'de "could" zamansal uyumsuzluk, D çoğu zaman yanlış.

7. Cevap: B — "Today the weather is very bad all day." Açıklama: Doğal İngilizce sırası subject (weather) → verb (is) → adjective (very bad) → time (all day). A, C, D seçenekleri sıra bakımından garip veya doğal değil.

8. Cevap: A — "Do you have money?" Açıklama: "var mı" sorusu "Do you have?" yapısı ile çevirmeliyiz (ya da "Have you got?"). B seçeneği "is there" (orada mı?), C'de "have you" artık eski, D doğal değil.

Telaffuz İpucu

• "th" sesi (θ ve ð): Türkçe'de "th" olmadığından, çoğu Türk "th" yerine "s" veya "d" sesini kullanır. The [ðə] kelimesini "ze" değil "duh" (ince sesi, dişleri ısırırken), this [ðɪs] kelimesini "dis" değil "this" olarak söyle. Dişinin ucunu biraz ısırarak kes.
• "v" sesi: İngilizce "very" [ˈveri] kelimeleri Türklerce sık "wery" diye telaffuz edilir. "v" sesi alt dudağın üst dişlere hafif dokunması ile yapılır. "Vadim" doğru, "Wadim" yanlış. Dudağını kontrol et.
• "r" sesi: İngilizce "r" [ɹ] Türkçe "r" [ɾ]'den farklıdır. İngilizce "r" sesini söylerken dili ağız çatısına yaklaştırıp hafif titreştiği hisset, "çevirir" değil "re-port-ter" gibi (ağız çatısında yumuşak) söyle. Kesinlikle "r" sesini burunu değil ağzını kullanarak yap.

Sonraki Ders: Ders 6 (Boşluk Doldurma Soruları / Cloze Test) — Metinlerdeki eksik kelimeleri tahmin etme, dilbilgisi ve kelime seçimi kontrolleri yapacaksın. Çeviri sorularında tanıdığın şık eleme stratejileri ve bağlam analizi burada da doğrudan işe yarayacak. Metni bütünlüğüyle okuma ve tutarlılık kontrolü Ders 6'nın temel becerisidir.