Ölçüm Sistemlerine Giriş: Neden MSA?

Ölçüm de Bir Süreçtir

Üretimde çoğu zaman yalnızca parçayı incelemeye alışırız. Oysa parçanın ölçüsünü veren ölçüm sistemi de girdisi, çıktısı ve değişkenleri olan bir süreçtir. Ölçüm sistemi; ölçüm cihazını, operatörü, yöntemi, ortamı, ölçülen parçayı ve kullanılan standartları birlikte kapsar.

Gözlenen Varyasyon Neden Gerçek Değildir?

Ölçüm sonuçlarında gördüğümüz dağılım, yalnızca parçalar arasındaki gerçek farktan oluşmaz. Şu ilişki temel kavramdır:

Gözlenen varyasyon = Gerçek parça varyasyonu + Ölçüm sistemi varyasyonu

Ölçüm hatası büyükse iki sorun ortaya çıkar:

• Uygun parça hatalı çıkar; gereksiz hurda ve yeniden işleme oluşur.
• Hatalı parça uygun çıkar; müşteriye kusurlu ürün gider.

Ölçüm Sistemi Hatasının Kaynakları

MSA Nedir?

Ölçüm Sistemleri Analizi (MSA), bir ölçüm sisteminin bu işe uygun olup olmadığını istatistiksel yöntemlerle değerlendiren çalışmadır. Başlıca özellikler:

• Konum: doğruluk (bias), doğrusallık, kararlılık
• Yayılım: tekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirlik (Gage R&R)

Bu özelliklerin her biri sonraki derslerde ayrı ayrı işlenecektir.

Kalite Sistemlerindeki Yeri

IATF 16949 gibi otomotiv kalite yönetim sistemi gereklerinde, kontrol planında yer alan ölçüm sistemleri için istatistiksel çalışma yapılması beklenir. Sektörde bu çalışmalar için yaygın olarak AIAG'ın MSA el kitabı referans alınır. Müşteri denetimlerinde MSA kayıtlarının sorulması sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak MSA yalnızca denetim için değil, doğru karar vermek için de gereklidir.

Ne Zaman MSA Yapılır?

• Yeni bir ölçüm cihazı veya yöntem devreye alınırken
• Kontrol planındaki kritik karakteristikler için
• Cihaz onarım veya kalibrasyon sonrası güven azaldığında
• Süreç kabiliyeti (Cpk) çalışmasından önce

Sık Yapılan Hatalar

• Süreç iyileştirmeye başlarken ölçümün güvenilir olduğunu varsaymak
• Kalibrasyonu MSA yerine saymak; kalibrasyon cihazın doğruluğuna bakar, MSA tüm sistemin davranışına
• MSA'yı yalnızca müşteri istediği için, gelişigüzel parçalarla yapmak

Küçük Uygulama

İşletmenizde kontrol planında yer alan bir karakteristik seçin. Şu soruları yanıtlayın: Hangi cihazla ölçülüyor? Kaç operatör ölçüyor? Ölçüm yöntemi yazılı mı? Son MSA çalışması ne zaman yapıldı? Cevaplarınızdan en zayıf halkayı belirleyin.