Gage R&R Hesaplama ve Yorumlama

Gage R&R Hesaplama ve Yorumlama

Önceki derste çalışmanın nasıl tasarlanacağını gördük: tipik olarak on parça, üç operatör, üç tekrar. Şimdi elimizdeki veriyi sayıya, sayıyı da karara dönüştüreceğiz. Bir sonraki derste ise sonucun kötü çıktığı durumda ölçüm sistemini nasıl iyileştireceğimizi ele alacağız.

Neden önemli?

Gage R&R, ölçüm sisteminin ne kadar gürültülü olduğunu söyler. Yanlış yorumlanırsa iki risk doğar: iyi bir ölçüm sistemini gereksiz yere reddedersiniz ya da kötü bir sistemle iyi parçayı hurdaya, kötü parçayı müşteriye gönderirsiniz.

Temel kavramlar

• Tekrarlanabilirlik (EV): Aynı operatörün, aynı parçayı, aynı cihazla tekrar ölçerken gördüğü değişim. Cihaz kaynaklı değişimdir.
• Yeniden üretilebilirlik (AV): Farklı operatörlerin ortalamaları arasındaki fark. Operatör ve yöntem kaynaklıdır.
• Gage R&R: EV ve AV'nin karesel toplamının karekökü. Yani ölçüm sisteminin toplam değişimi.
• Parçalar arası değişim (PV): Gerçek süreç ve parça farkı.
• Toplam değişim (TV): Gage R&R ve PV'nin karesel toplamının karekökü.

İki yöntem

Yüzde Gage R&R

Formül: yüzde Gage R&R = (Gage R&R / TV) x 100. Ölçüm sistemi değişimi, toplam değişimin ne kadarını oluşturuyor sorusuna cevap verir.

Kabul ölçütleri (MSA el kitabı yaklaşımı)

Ayırt edici kategori sayısı (ndc)

Formül: ndc = 1,41 x (PV / Gage R&R), tam sayıya aşağı yuvarlanır. Ölçüm sisteminin parçaları kaç gruba ayırabildiğini gösterir. Genel kural: en az 5 olmalıdır. Beşin altında sistem parçaları güvenilir biçimde ayıramaz.

Küçük örnek

Bir mil çapı ölçümünde şunları varsayalım (varsayımsal sayılar): EV = 0,04 mm, AV = 0,03 mm, PV = 0,50 mm.

• Gage R&R = karekök(0,04 kare + 0,03 kare) = 0,05 mm
• TV = karekök(0,05 kare + 0,50 kare) = yaklaşık 0,502 mm
• Yüzde Gage R&R = 0,05 / 0,502 x 100 = yaklaşık yüzde 10
• ndc = 1,41 x (0,50 / 0,05) = 14

Yorum: Yüzde Gage R&R sınırda, ndc ise çok iyi. Uygulama kritikse operatör kaynaklı AV azaltılarak yüzde 10 altına inilmeye çalışılır.

İpuçları

• Parçalar sürecin gerçek aralığını temsil etmeli; dar aralıklı parça seçmek PV'yi küçültür, yüzde değerini şişirir.
• Yüzde değeri ile ndc birlikte okunmalı.
• Operatörlerin ölçümleri rastgele sırada ve birbirinden habersiz yapılmalı.
• Sonucu grafiklerle de kontrol edin: operatör farkları ve aykırı noktalar sayıdan önce görülür.

Sık hatalar

• Yüzde değerini tolerans yerine toplam değişime göre hesaplayıp iki farklı sonucu karıştırmak. Hangi paydanın kullanıldığını raporda mutlaka yazın.
• Sadece tek bir sayıya bakıp karar vermek.
• Kalibrasyonu kontrol etmeden çalışma yapmak.

Küçük uygulama

Kendi işyerinizdeki bir ölçümü seçin. EV = 0,02, AV = 0,02, PV = 0,20 varsayın. Gage R&R, TV, yüzde Gage R&R ve ndc değerlerini hesaplayıp kabul kararınızı yazın.