Şiddet, Olasılık ve Tespit Puanlaması

Şiddet, Olasılık ve Tespit Puanlaması

Önceki derste hata türlerini, etkilerini ve nedenlerini belirledik. Şimdi bu bilgiyi sayıya çeviriyoruz. Puanlama, hangi riske önce müdahale edeceğimizi belirleyen ortak dildir. Bir sonraki derste bu üç puanı çarparak risk öncelik sayısını (RÖS) hesaplayacağız; bu yüzden puanların güvenilir olması şart.

Üç ölçüt

• Şiddet (Ş): Hata gerçekleşirse etkinin ne kadar ağır olduğu. Yalnızca hatanın etkisine bakar, sıklığına bakmaz.
• Olasılık (O): Hata nedeninin ne sıklıkla ortaya çıkacağı.
• Tespit (T): Hata müşteriye ya da sonraki aşamaya ulaşmadan mevcut kontrollerle yakalanma ihtimali. Dikkat: yüksek puan, kötü tespit demektir.

Ölçek nasıl kurulur?

• 1-10 ölçeği yaygındır; bazı ekipler 1-5 ile daha sade çalışır. Önemli olan ekibin tek bir ölçekte anlaşmasıdır.
• Her puan için gözlemlenebilir bir tanım yazın; "orta" gibi belirsiz sözcükler yerine somut ifadeler kullanın.
• Ölçeği kendi sektörünüze uyarlayın: üretimde hurda, yeniden işleme, hat durması; hizmette müşteri şikâyeti, gecikme, para iadesi gibi.

Not: Tablo örnektir; eşikleri kendi verinize göre belirleyin.

Öznelliği azaltmanın yolları

• Çapraz fonksiyonlu ekip: Üretim, kalite, bakım, satış gibi farklı bakış açıları tek kişinin önyargısını dengeler.
• Referans örnekler: Her puan düzeyi için gerçek bir olay örneği belirleyin.
• Veri kullanın: Olasılık için hata kayıtları, şikâyet verileri, bakım geçmişi.
• Önce şiddet, sonra olasılık, en son tespit: Bu sıra, mevcut kontrollerin diğer puanları etkilemesini önler.
• Uzlaşı kuralı: Puanlar arasında iki puandan fazla fark varsa nedenleri konuşulur; ortalama alıp geçilmez.
• Yüksek şiddette istisna: Güvenlik ve mevzuat etkili hatalarda çarpım sonucu düşük çıksa bile eylem gerekir.

Sık hatalar

• Şiddeti, hatanın sıklığından etkilenerek düşük vermek.
• Tespit puanını "biz zaten dikkat ediyoruz" diyerek iyimser vermek.
• Her toplantıda ölçeği değiştirmek.
• En yüksek sesle konuşanın puanını kabul etmek.

Küçük uygulama

Kendi işinizden bir hata türü seçin (örneğin "faturada yanlış tutar"). Şiddetini etkiye göre, olasılığını son altı ayın kayıtlarına göre, tespitini mevcut kontrole göre puanlayın. Her puanın yanına tek cümlelik gerekçe yazın. Gerekçesini yazamadığınız puanı tekrar tartışın.

Özet: Ölçekler yazılı ve somut olmalı, puanlar ekipçe, veriyle ve gerekçeyle verilmelidir. Sonraki derste bu puanlardan risk öncelik sayısını hesaplayacağız.