Önleyici Aksiyonlar ve Takip Sistemi

Önleyici Aksiyonlar ve Takip Sistemi

Önceki derste risk önceliklendirmesini yaptık: RPN, önem derecesi ve kritik maddeler üzerinden hangi hata türlerine önce odaklanacağımızı belirledik. Bu derste o listeyi somut işlere çeviriyoruz. Bir sonraki derste ise tüm bu çalışmayı gerçek bir örnek uygulama üzerinde uçtan uca göreceğiz.

Neden önemli?

Puanlanmış ama aksiyona dönüşmemiş bir FMEA, sadece dolu bir tablodur. Değer, riski gerçekten düşüren aksiyonla ve bunun takibiyle oluşur.

Önleyici ve tespit edici aksiyon farkı

• Önleyici aksiyon: Hatanın nedenini ortadan kaldırır veya oluşma olasılığını düşürür (Oluşma puanını azaltır). En güçlü seçenektir.
• Tespit edici aksiyon: Hata oluştuğunda müşteriye ulaşmadan yakalanmasını sağlar (Tespit puanını azaltır).
• Önem derecesi ancak tasarım veya süreç değişikliğiyle düşer; kontrolü artırmak onu değiştirmez.

Etkili aksiyon nasıl tanımlanır?

• Önce kök nedene bakın; belirtiye değil nedene yönelik aksiyon yazın.
• Aksiyon ölçülebilir ve net olmalı: "Dikkatli olunacak" değil, "Sıkma işlemine tork limitli aparat eklenecek".
• Önce hatayı önleyen (hataya dayanıklı tasarım, otomasyon), sonra tespit eden çözümleri düşünün.
• "Operatör eğitilecek" ve "talimat güncellenecek" zayıf aksiyonlardır; tek başlarına yetmez.

Sorumlu ve termin atama

Sorumlu bir ekip veya bölüm değil, tek bir kişi olmalıdır. Türkiye iş kültüründe "birlikte yaparız" ifadesi sık sorumluluğun dağılmasına yol açar.

Aksiyon sonrası yeniden değerlendirme

• Aksiyon tamamlanıp uygulandığı doğrulandıktan sonra Önem, Oluşma ve Tespit puanları yeniden verilir.
• Yeni RPN ile eski RPN karşılaştırılır; risk beklenen kadar düşmediyse yeni aksiyon açılır.
• Puanı sadece aksiyon planlandı diye düşürmeyin; kanıt gerekir.

FMEA canlı bir dokümandır

• Ürün veya süreç değişikliğinde, müşteri şikayetinde, iç hata veya uygunsuzlukta FMEA güncellenir.
• Düzenli aralıklarla (örneğin aylık veya üç aylık) açık aksiyonlar gözden geçirilir.
• Sahadan öğrenilen dersler yeni hata türü olarak eklenir.

Sık hatalar

• Sorumlusuz veya tarihsiz aksiyon yazmak.
• Yalnızca kontrol ekleyip nedeni çözmemek.
• Aksiyon sonrası puanları güncellemeyi unutmak.
• FMEA'yı denetim öncesi doldurup rafa kaldırmak.

Küçük uygulama

Kendi FMEA'nızdan en yüksek riskli üç maddeyi seçin. Her biri için bir önleyici, bir tespit edici aksiyon yazın; sorumlu ve termin atayın. Ardından aksiyon sonrası beklediğiniz yeni puanları tahmini olarak not edin.