Dinlerken ve Ders Takip Ederken Not Alma

Neden önemli?

Hızlı okuma tekniklerini öğrendin, ama bilginin sadece kitap veya ekrandan gelmediğini biliyorsun. Derste öğretmeni dinlerken, bir toplantıda konuşmacı ya da koç dinlerken, bir podcast bölümü takip ederken yine aynı sorununla karşılaşıyorsun: "Ne yazacağım, ne dinleyeyim?" Yazarsan sözlü olan bilgiyi kaçırırsın, dinlersen yazamıyor ve sonra hiçbir şey kalmıyor. Oysa doğru not alma tekniği bu sorunu tamamen çözer. İyi not alma yapan insanlar aslında daha az stres yaşar, derste daha iyi konsantre olur ve sonra çalışırken kendilerini hazır bulur.

Temel bilgi

Dinlerken not alma üç temel ilkeye dayanır:

• Seçme: Her şeyi yazmaya çalışma. Sadece önemli olan bilgiyi seç.
• Kısaltma: Tam cümleler yazma. Kısa şekilde özet haline getir.
• Hızlı yazma: Güzel yazı kaygısından uzak dur. Kendi sembollerini ve kısaltmalarını geliştir.

Aşağıda yanlış ve doğru not alma yönteminin farkını görebilirsin:

Adım adım nasıl yapılır?

1. Yazı aracını hazırla: Defter, not defteri ya da not uygulamasını aç. Rahat bir yazı ortamı sağla.
2. Başlık ve tarih yaz: Dersin adını, tarihi ve varsa konuyu yaz. Bu sonra bulmanı kolaylaştırır.
3. İlk dakikaları dinle: Yazı almaya başlamadan önce 2-3 dakika sadece dinle. Öğretmen ya da konuşmacı neyi anlatmaya başlamak üzere, bilginin yapısı nedir bunu anlamaya çalış.
4. Ana noktaları yakala: Konuşmacı "birincisi", "önemli", "unutma" gibi sözler söylendiğinde ya da sesi yükselttğinde, orada bir ana nokta vardır. Bunu kısaca yaz.
5. Sadece ana maddeler yaz: Açıklamaları, örneği, gerekçeyi sonra sen çıkart. Şimdi sadece ana başlığı kapat.
6. Yazarken dinlemeyi sürdür: Yazıyla meşgul olma daha fazla, dinlemeyi kesme. Önemli bir kelimeyi kaçırsan, defterde boş yer bırak; sonra doldurursun.
7. Ders sonunda boşlukları doldur: Ders bittikten hemen sonra 2-3 dakika ayır. Kaçırdığın noktaları hatırlarken tamamla.

Örnek

Bir lise öğrencisi biyoloji dersinde öğretmen hücre bölünmesi anlatırken, şöyle söylüyor:

"Hücre bölünmesi yaşamın devamında çok kritiktir. Mitoz adıyla bilinen bölünme sadece vücudun büyümesi için değil, hasar gören hücrelerin yerine yeni hücreler gelmesi içinde gereklidir. Prosesi dört ana aşamaya ayırabiliriz: profaz, metafaz, anafaz ve telofaz. Her aşama önemlidir."

Yanlış not alan öğrenci şöyle yazardı:

Hücre bölünmesi yaşamın devamında çok kritiktir. Mitoz adıyla bilinen bölünme sadece vücudun büyümesi için değil, hasar gören hücrelerin yerine yeni hücreler gelmesi için de gereklidir. Prosesi dört ana aşamaya ayırabiliriz: profaz, metafaz, anafaz ve telofaz. Her aşama önemlidir.

Doğru not alan öğrenci şöyle yazardı:

Hücre bölünmesi: yaşam → kritik
Mitoz = büyüme + hasar tamiri
4 aşama: profaz → metafaz → anafaz → telofaz

İkinci öğrenci daha hızlı yazdı, daha çok dinledi ve aynı bilgiyi kolay bir şekilde tekrar okuyabileceği forma soktu.

Sık yapılan hatalar

• Her şeyi yazmaya çalışmak: Öğretmenin söylediği her kelimeyi yazarsan hem yazı yetişmez hem de ne dinlediğini anlayamazsın. Özet yapmayı öğren.
• Yazarken tamamen dinlemeyi bırakmak: Not yazarken konuşmacı ne söylendiğini kaçırırsın. Yazı ile dinlemeyi dengele.
• Yazı biçimine çok dikkat etmek: Derste güzel kaligrafi yapmaya çalışma. Okumak için yeterli kadar okunaklı yaz, hepsi bu.
• Detayları yazıp ana noktayı kaçırmak: Konuşmacı ana noktayı söylüyor, sen ise yan açıklama kısmını yazıyorsun. Vurgu ve tonlamaya dikkat et.
• Notları ders bittikten sonra tekrar okumamak: Almış olduğun notlar sadece o an işe yaramaz. En geç aynı gün içinde bir kez gözden geçir, eksikleri tamamla.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• 1. Bir ders ya da toplantıda not al ve kontrol et: Günümüzün dersini, bir podcast bölümünü ya da online bir sunum takip ederken not al. Sonra notlarını gözden geçir: "Başkası bunu okuyabilir mi? Mantıklı mı?" Eğer karışık görünüyorsa sadeleştir.
• 2. Kendi kısaltma sistemi oluştur: Sık kullandığın kelimeleri belirle (örneğin "çünkü" yerine "çk", "sonuç olarak" yerine "→", "artı tarafı" yerine "+") ve bir küçük liste yap. Bunları bir sonraki dersinde kullan.
• 3. Eski bir dersin notunu yoğunlaştır: Geçen hafta aldığın bir dersin notlarını aç, en önemli noktaları bir sayfaya sığdır. Kaç kere okumuş olsan da bu alıştırma seni zorlayacak ve öğreneni güçlendirecek.

Kendini sına

1. Neden not alma yaparken yazı biçimine önem vermemeli?

Cevap: Çünkü yazıya dikkat etmek seni yavaşlatır ve konuşmacıyı dinlemeyi engeller. Okumak için yeterli kadar okunaklı yazmak yettiği için, hızlı ve pratik yazı tercih edilir.

2. Not alma sırasında boş yer bırakmak ne zaman faydalı olur?

Cevap: Yanlışlıkla bir bilgiyi kaçırdığında ya da yazıya yetişemedğinde. Boş yer bırakabilirsin, dersin sonunda ya da hemen sonra hatırladığında tamamlarsın.

3. Doğru not alma yapan bir kişi neden daha az stres yaşar?

Cevap: Çünkü her şeyi yazıya koşturma baskısı olmadığından daha rahat dinleyebilir ve daha iyi konsantre olabilir. Sonra çalışırken hazırlı bulunduğundan sınava hazırlıkta da stres daha az olur.

4. Bir ders bittikten hemen sonra notları tekrar okumak neden önemli?

Cevap: Çünkü konuşmacının söylemleri hâlâ hafızanda tazeyken kaçırdığın yerleri tamamlayabilirsin. Bir gün geçtikten sonra hatırlamak çok daha zor olur.

5. Not alma öğrenirken en büyük hata nedir?

Cevap: En büyük hata, yazıyla meşgul olmak ve dinlemeyi bırakmak veya her şeyi yazmaya çalışmaktır. Not alma, seçme ve yazıyı dengelemekle ilgilidir.

Köprü: Sonraki ders

Bu derste dinlerken not alma tekniklerini öğrendin. Bir sonraki derste, aldığın notları nasıl pekiştireceğini ve çalışmaya nasıl dönüştüreceğini göreceksin. Hafıza teknikleri ve tekrarlama yöntemi, senin notlarından uzun süreli bilgiye ulaşman için anahtar olacak.