Excel'e Giriş: Arayüzü ve Temel Kavramları Tanıyalım

Merhaba! Bu kursa hoş geldiniz. Excel Temelleri: Sıfırdan Tablo, Formül, Grafik ve Yazdırma kursunun ilk dersindeyiz. Daha önce Excel hiç kullanmamış olsanız bile endişelenmeyin; bu ders tam olarak sizin gibi yeni başlayanlar için tasarlandı. Adım adım, sabırla ilerleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım.

Bu derste ne yapacağız?

Bu derste Excel programının ne işe yaradığını öğrenecek, programı açıp ekranındaki temel bölgeleri (şerit, hücre, satır, sütun, formül çubuğu gibi) tanıyacak ve hazırladığımız bir dosyayı bilgisayara nasıl kaydedeceğimizi göreceğiz. Bu ders, kursun geri kalanındaki tüm konuların üzerine inşa edileceği temeldir; bu yüzden aceleye getirmeden, her adımı kendi bilgisayarınızda deneyerek ilerlemenizi öneririz.

Ön koşul: Herhangi bir ön bilgiye gerek yoktur. Sadece bilgisayarınızda Microsoft Excel programının kurulu olması yeterlidir. Fareyi ve klavyeyi temel düzeyde kullanabiliyor olmanız (tıklama, çift tıklama, yazı yazma) yeterlidir.

Kavram

Excel, sayılar ve yazılarla çalışmamızı kolaylaştıran bir elektronik tablo programıdır. Onu kocaman, satır ve sütunlardan oluşan kareli bir defter gibi düşünebilirsiniz. Ama sıradan bir defterden farkı, içine yazdığınız sayılarla otomatik hesaplamalar yapabilmesidir. Örneğin bir markette alışveriş listenizi yazıp toplam tutarı otomatik hesaplatabilir, bir sınıfın not ortalamasını Excel'e buldurabilir ya da aylık giderlerinizi grafikle görselleştirebilirsiniz.

Günlük hayattan bir benzetme yapalım: Excel'i, üzerinde küçük küçük kutucuklar (gözler) olan devasa bir ilan tahtası gibi düşünün. Her kutucuğa (biz buna hücre diyeceğiz) bir bilgi yazabilirsiniz: bir isim, bir sayı, bir tarih. Kutucuklar yatayda sıralar (satır) ve dikeyde sütunlar (sütun) hâlinde düzenlenmiştir. Tıpkı bir sinema salonundaki koltuk numaraları gibi (örneğin C sırası, 5. koltuk), Excel'de de her hücrenin kendine özgü bir adresi vardır: sütun harfi ve satır numarasının birleşiminden oluşur. Örneğin sütun B ile satır 3'ün kesiştiği hücrenin adı B3'tür.

Excel'i açtığınızda karşınıza çıkan tüm bu satır-sütun düzenine çalışma sayfası (sheet) denir. Bir çalışma sayfasının içinde bulunduğu, kaydettiğiniz dosyaya ise çalışma kitabı (workbook) denir. Yani bir çalışma kitabı içinde birden fazla çalışma sayfası olabilir; tıpkı bir dosya klasöründe birden fazla belge olabilmesi gibi.

Adım adım uygulama

Şimdi sırayla Excel'i açacak, ekranını tanıyacak ve bir dosya kaydedeceğiz. Arayüz görünümü kullandığınız Excel sürümüne göre küçük farklılıklar gösterebilir; ancak temel mantık her sürümde aynıdır.

• Excel'i açın: Windows'ta ekranın sol alt köşesindeki Başlat düğmesine tıklayın, açılan arama kutusuna "Excel" yazın ve çıkan Excel uygulamasına tıklayın.
• Boş çalışma kitabı seçin: Excel açıldığında karşınıza bir başlangıç ekranı gelir. Burada Boş çalışma kitabı seçeneğine tıklayın. Böylece içi tamamen boş, sıfırdan başlayacağınız bir sayfa açılır.
• Şeridi (menü çubuğunu) tanıyın: Ekranın en üstünde, sekmeler hâlinde düzenlenmiş bir çubuk göreceksiniz. Buna şerit (ribbon) denir. Şeritte Giriş, Ekle, Sayfa Düzeni, Formüller, Veri gibi sekmeler bulunur. Her sekmeye tıkladığınızda, altındaki düğmeler değişir; çünkü her sekme farklı bir işlev grubuna ayrılmıştır. Şu an sadece Giriş sekmesinin açık olduğundan emin olun; en çok kullanacağımız sekme budur.
• Hücreleri ve sütun/satır başlıklarını gözlemleyin: Şeridin hemen altında, ekranın büyük bir kısmını kaplayan kareli alan çalışma sayfanızdır. Bu alanın üstünde A, B, C… şeklinde harfli sütun başlıkları, solunda ise 1, 2, 3… şeklinde numaralı satır başlıkları görürsünüz. Bir sütun başlığı ile bir satır başlığının kesiştiği her kare bir hücredir.
• Formül çubuğunu bulun: Sütun başlıklarının hemen üstünde, solda bir kutucuk ve yanında uzun bir metin kutusu görürsünüz. Soldaki küçük kutucuk Ad Kutusudur; seçili hücrenin adresini gösterir (örneğin A1). Yanındaki uzun kutu ise formül çubuğudur; seçili hücreye ne yazdığınızı burada da görebilirsiniz.
• Bir hücre seçin ve yazı yazın: Fare imlecinizle A1 hücresine (sol üstteki ilk kare) tıklayın. Hücrenin çevresinde kalın bir çerçeve belirir; bu, o hücrenin seçili olduğu anlamına gelir. Klavyeden "Merhaba Excel" yazın ve Enter tuşuna basın. Yazınızın hücreye yerleştiğini ve seçimin bir alttaki hücreye (A2) geçtiğini göreceksiniz.
• Bir sayı yazın: A2 hücresine "100" yazıp yine Enter'a basın. Sayıların hücrede otomatik olarak sağa yaslandığını, yazıların ise sola yaslandığını fark edeceksiniz. Bu, Excel'in veriyi metin mi sayı mı olarak tanıdığını anlamanın kolay bir yoludur.
• Dosyayı kaydedin: Klavyeden Ctrl tuşuna basılı tutup S harfine basın (Ctrl+S). Açılan pencerede dosyanıza "İlk Denemem" gibi bir isim verin, kaydedileceği klasörü (örneğin Belgeler) seçin ve Kaydet düğmesine tıklayın.
• Kaydettiğinizi doğrulayın: Excel penceresinin en üstündeki başlık çubuğuna bakın; artık "Kitap1" yerine verdiğiniz dosya adının yazdığını göreceksiniz. Bu, dosyanızın başarıyla kaydedildiğinin işaretidir.

Sık karşılaşılan sorunlar

Mini görev

Şimdi öğrendiklerinizi kendi başınıza uygulama zamanı. Aşağıdaki küçük görevi kendi bilgisayarınızda tamamlayın:

• Excel'i açın ve boş bir çalışma kitabı oluşturun.
• A1 hücresine kendi adınızı yazın.
• A2 hücresine yaşadığınız şehri yazın.
• A3 hücresine doğum yılınızı (bir sayı olarak) yazın.
• Dosyayı "Benim İlk Excel Dosyam" adıyla kaydedin.

Kontrol listesi:

• A1, A2 ve A3 hücrelerinde doğru bilgiler yazılı mı?
• A3 hücresindeki yıl bilgisi sayı olduğu için sağa yaslı görünüyor mu?
• Dosya adı başlık çubuğunda doğru şekilde görünüyor mu?
• Dosyayı tekrar bulup açabiliyor musunuz? (Belgeler klasörünü kontrol edin.)

Kendini sına

1) Excel'de satır ve sütunun kesiştiği kareye ne ad verilir?

2) Bir çalışma kitabı içinde birden fazla çalışma sayfası bulunabilir mi?

3) Ekranın en üstünde bulunan, sekmeler hâlindeki menü çubuğunun adı nedir?

4) B4 hücresinde, "B" ve "4" neyi ifade eder?

5) Bir Excel dosyasını kaydetmek için hangi klavye kısayolu kullanılır?

Cevaplar

1) Hücre. 2) Evet, bir çalışma kitabı birden fazla çalışma sayfası içerebilir. 3) Şerit (ribbon). 4) "B" sütun harfini, "4" ise satır numarasını ifade eder; ikisi birlikte hücrenin adresini oluşturur. 5) Ctrl+S.