Gelişim Planı Yapma: Eksik Yetkinliği Nasıl Kapatırsın?

Bir önceki derste kendi yetkinlik haritanı çıkardın; hangi konularda güçlü olduğunu ve hangi konularda eksik kaldığını gördün. Bu derste o listedeki eksiklerden birini alıp gerçekçi, zaman çizelgeli bir gelişim planına dönüştürmeyi öğreneceksin. Yani "eksiğim şu" demekten "bunu şu tarihe kadar, şu adımlarla kapatacağım" demeye geçeceğiz.

Neden önemli?

Bir çalışan hayal edelim: Terfi görüşmesinde yöneticisi "Excel'de veri analizi konusunda kendini geliştirmen gerekiyor" diyor. Çalışan bunu duyar duymaz "tamam, ilgileneceğim" der ve üç ay sonra hiçbir şey değişmemiş olur. Neden? Çünkü "ilgileneceğim" bir plan değil, sadece bir niyettir. Oysa aynı çalışan o gün eve gidip "Excel'de pivot tablo ve temel formülleri altı hafta içinde öğreneceğim, haftada iki akşam bir saat çalışacağım" diye yazsaydı, bu artık takip edilebilir bir hedef olurdu. Eksik yetkinliği bilmek yeterli değildir; onu kapatacak somut bir yol haritası olmadan bilgi, kafada dağınık bir endişe olarak kalır.

Temel bilgi

Gelişim planı, bir eksikliği kapatmak için hazırlanan, tarihli ve ölçülebilir bir çalışma listesidir. İyi bir gelişim planının dört temel özelliği vardır:

Ayrıca kaynak seçimi de önemlidir. Her yetkinliği pahalı bir kursla öğrenmek zorunda değilsin. Kaynakları kabaca dört grupta düşünebilirsin: ücretsiz video ve yazılı kaynaklar (örneğin kurum içi eğitim videoları, kütüphanedeki kitaplar), ücretsiz veya düşük maliyetli çevrimiçi kurslar, iş başında öğrenme (bir projede gönüllü olmak, bir görevi üstlenmek) ve mentorluk (deneyimli birinden düzenli geri bildirim almak). Genelde en hızlı öğrenme, "öğren ve hemen uygula" döngüsüyle olur; sadece izlemek veya okumak kalıcı sonuç vermez.

Adım adım nasıl yapılır?

1. Yetkinlik haritandan tek bir eksik seç. Aynı anda üç-dört alanda birden gelişmeye çalışmak, hiçbirinde ilerleme kaydetmemene yol açar.
2. Bu eksiği somut bir hedefe çevir. "İngilizcemi geliştireceğim" yerine "iş görüşmesinde kendimi tanıtabilecek kadar İngilizce konuşabileceğim" gibi net bir cümle kur.
3. Hedefi küçük parçalara böl. Örneğin altı haftalık bir hedefi, her hafta ne yapacağını gösteren küçük görevlere ayır.
4. Her parça için bir kaynak belirle: bir video, bir bölüm, bir alıştırma seti, bir kişiyle yapılacak konuşma.
5. Takvime gün ve saat olarak yaz. "Boş zamanımda yaparım" dediğin şey genelde hiç yapılmaz; "salı ve perşembe akşam 20.00-21.00" gibi net bir yer aç.
6. Bir kontrol noktası koy: ilerlemeni ölçeceğin bir tarih (örneğin üçüncü hafta sonu) ve bu tarihte kendine "ne kadar ilerledim, plan hâlâ mantıklı mı" diye sor.
7. Planı bir kişiyle paylaş: bir arkadaş, bir yönetici veya bir mentor. Başkasına söylediğin hedefi bırakma ihtimalin düşer.

Örnek

Bir öğrenci, yetkinlik haritasında "sunum yapma" konusunda kendini zayıf bulmuş. Gelişim planı şöyle olmuş:

• Hedef: Sekiz hafta sonunda beş dakikalık bir konuyu, not kâğıdına bakmadan, sınıf arkadaşları önünde sunabilmek.
• 1-2. hafta: Sunum yapısı hakkında iki kısa eğitim videosu izlemek ve giriş-gelişme-sonuç şablonunu öğrenmek.
• 3-4. hafta: Kendi odasında, telefonla kayıt alarak üç kez pratik yapmak ve kayıtları izleyip nerede takıldığını not almak.
• 5-6. hafta: Bir arkadaşına küçük bir prova sunumu yapmak ve geri bildirim almak.
• 7. hafta: Geri bildirimlere göre sunumu düzeltmek.
• 8. hafta: Sınıfta gerçek sunumu yapmak.

Bu öğrenci sekiz hafta sonunda mükemmel bir sunumcu olmamış, ama başlangıçtaki hedefine göre net bir ilerleme kaydetmiş. Önemli olan da budur: kusursuzluk değil, ölçülebilir ilerleme.

Sık yapılan hatalar

• Aynı anda çok fazla yetkinliği birden geliştirmeye çalışmak ve hiçbirini bitirememek.
• Hedefi çok belirsiz kurmak ("kendimi geliştireceğim") ve bu yüzden ne zaman bittiğini anlayamamak.
• Plana bitiş tarihi koymamak; süresiz hedefler genelde sonsuza kadar ertelenir.
• Sadece izleyerek veya okuyarak öğrenmeye çalışıp hiç uygulama yapmamak.
• İlk zorlukta planı tamamen bırakmak; ara sıra aksamak normaldir, önemli olan geri dönmektir.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Yetkinlik haritandan tek bir eksik seç ve onu tek cümlelik somut bir hedefe dönüştür.
• Bu hedefi dört-altı haftalık haftalık görevlere böl ve bir kâğıda veya takvime yaz.
• İlk haftanın görevi için gün ve saat belirleyip, planını bir kişiyle (arkadaş, aile üyesi veya yönetici) paylaş.

Kendini sına

1. İyi bir gelişim planının dört temel özelliğinden ikisini say.
2. "Daha iyi İngilizce konuşacağım" cümlesi neden zayıf bir hedeftir?
3. Bir hedefi haftalık parçalara bölmenin faydası nedir?
4. Planı bir başkasıyla paylaşmak neden ilerlemeyi kolaylaştırır?
5. Aynı anda birden fazla yetkinliği geliştirmeye çalışmanın riski nedir?

Cevaplar

1. Somut, ölçülebilir, zaman çizelgeli, uygulanabilir olmasından herhangi ikisi.
2. Çünkü ölçülebilir değildir; ne zaman "daha iyi" olunduğu belli değildir, somut bir eylem veya sonuç içermez.
3. Büyük ve göz korkutucu bir hedefi küçük, yapılabilir adımlara indirger; her hafta somut bir ilerleme görülür ve motivasyon korunur.
4. Başkasına verilen söz, bırakma ihtimalini azaltır ve dışarıdan bir kontrol/hatırlatma mekanizması oluşturur.
5. Enerji ve zaman dağılır, hiçbir alanda yeterli derinlikte ilerleme sağlanamaz ve genelde hiçbiri tamamlanmaz.

Şimdi elinde net bir gelişim planı var. Bir sonraki derste bu planın bir parçasını dışarıya nasıl yansıtacağını, yani LinkedIn profilini gelişimini gösterecek şekilde nasıl düzenleyeceğini öğreneceksin.