Beden Dili ve İlk İzlenim

Neden önemli?

Bir iş görüşmesine giren birini hayal et. Kapıdan girer, elini sıkar, karşısındaki sandalyeye oturur. Henüz tek kelime konuşmadan, görüşmeyi yapan kişinin kafasında ondan hakkında bir fikir oluşmuştur bile. Omuzları düşükse, gözlerini kaçırıyorsa, sesi çok kısıksa; "bu kişi kendine güvenmiyor" düşüncesi otomatik olarak oluşur. Oysa aynı kişi, dik durup göz temasını koruyarak, sakin bir sesle "Merhaba, tanıştığımıza memnun oldum" dese, tamamen farklı bir izlenim bırakır. Söylediği kelimeler aynı olsa da beden dili farklı olduğunda karşı taraf onu bambaşka biri olarak algılar. Bu durum sadece iş görüşmelerinde değil; bir öğrencinin sınıfta soru sorurken, bir ev hanımının markette pazarlık ederken, bir emeklinin torununa bir konuyu anlatırken de geçerlidir. Herkes, her gün, bedeniyle bir şeyler söyler. Bu ders, o "söylenmeyen sözleri" bilinçli bir şekilde yönetmeyi öğretir.

Temel bilgi

Beden dili; duruşun, yüz ifadenin, göz temasının, el hareketlerinin ve ses tonunun bir bütün olarak verdiği mesajdır. İnsanlar bir kişiyle karşılaştıklarında saniyeler içinde bir ilk izlenim oluştururlar ve bu izlenim daha sonra değiştirilmesi zor bir çerçeve haline gelir. Yani ilk izlenim, bir ilişkinin veya görüşmenin temelini atar. Bu yüzden "ne söylediğin" kadar "nasıl söylediğin" de önemlidir.

Beden dilini oluşturan temel öğeleri ve bunların karşı tarafa ne anlattığını aşağıdaki tabloda görebilirsin.

Bu öğelerin hepsini bir anda mükemmel yapmak zorunda değilsin. Önemli olan, bunların farkında olmak ve zamanla birini birini düzeltmektir.

Adım adım nasıl yapılır?

Bir ortama girmeden önce ve girdikten sonra uygulayabileceğin basit adımlar şunlardır:

• Ortama girmeden önce üç derin nefes al. Nefes alırken omuzlarını gevşet, verirken çenen ve dilin gevşesin.
• Ayaklarını omuz genişliğinde aç ve dengeni bu ayaklar üzerine ver. Bu, sana hem fiziksel hem de zihinsel olarak sağlam bir duruş verir.
• Omuzlarını geriye ve aşağıya doğru bırak, çeneni yere paralel tut. Kamburlaşma, dikkatini kendi içine çeker ve seni daha küçük gösterir.
• Karşındaki kişiyle konuşurken göz temasını kur, ama sabit bakma. Üç-beş saniye bak, sonra doğal bir şekilde bakışını hafifçe kaydır, tekrar geri getir.
• Sesini normal konuşma hızının biraz altında tut. Heyecanlandığında insanlar hızlanır; bilerek yavaşlatmak seni daha sakin gösterir.
• Elini sıkarken orta sertlikte sık, ne çok gevşek ne çok sıkı. Elini sıkarken de göz teması kurmayı unutma.
• Konuşurken ellerini masanın altına veya cebine sokma; ellerin görünür ve doğal hareket eder halde olsun.
• Gülümsemeni zorlamadan, konuşmanın doğal bir parçası olarak kullan; sürekli gülümsemek de yapmacık görünür.

Örnek

Bir çalışan, terfi görüşmesine girerken çok gergindi. Kapıdan girdiğinde omuzları düşüktü, elini çok gevşek sıktı ve müdürünün gözlerine bakmak yerine masaya baktı. Görüşme boyunca kollarını göğsünde bağladı ve sesi çok kısık çıktı. Görüşme sonunda müdürü, "iyi bir performans göstermiş olsa da hazır görünmüyor" diye düşündü.

Aynı çalışan, bir hafta sonraki başka bir toplantıya girmeden önce bu dersin adımlarını uyguladı. Kapıdan girmeden üç derin nefes aldı, omuzlarını geriye açtı, elini normal sertlikte sıktı ve göz teması kurdu. Konuşurken sesini biraz yavaşlattı ve ellerini masanın üzerinde doğal bir şekilde tuttu. Söylediği bilgiler önceki toplantıyla neredeyse aynıydı, ama bu kez ekip arkadaşları onu "kendinden emin ve net" olarak tanımladı. Bu örnek kurgusaldır, ama gösterdiği fark gerçek hayatta sık görülen bir farktır: aynı içerik, farklı beden dili, farklı sonuç.

Sık yapılan hatalar

• Göz temasını hiç kurmamak veya tam tersine karşıdakini rahatsız edecek kadar sabit bakmak.
• Heyecanlandığında konuşma hızını fark etmeden artırmak ve bunun sonucunda anlaşılmaz, telaşlı bir izlenim vermek.
• Kolları göğüste bağlamak veya elleri sürekli cepte tutmak; bu, savunmacı ve kapalı bir tavır gibi görünür.
• Duruşu düzeltmeye çalışırken aşırıya kaçıp yapay, gergin bir tavır sergilemek. Doğallık her zaman zorlamadan daha etkilidir.
• Sadece toplantı gibi "önemli" anlarda dikkat edip günlük hayatta beden diline hiç dikkat etmemek; alışkanlık ancak sürekli tekrarla oluşur.

Bu hafta yapabileceğin 3 şey

• Her gün en az bir kez, bir aynanın karşısında dik durup üç saniye kendi gözlerine bakarak bir cümle söyle. Bu, göz temasını ve sesini birlikte alıştırmanı sağlar.
• Bu hafta katıldığın bir toplantı, sohbet veya alışveriş anında, konuşmadan önce omuzlarını bilerek geriye aç ve bunu not al: değişen bir şey oldu mu?
• Bir gün boyunca, konuşurken elinin nerede olduğuna dikkat et. Kaç kez kollarını bağladığını veya elini sakladığını fark edip not tut.

Kendini sına

• İlk izlenim genellikle ne kadar sürede oluşur?
• Göz temasını doğru kurmak ne demektir; sürekli sabit bakmak mı, yoksa doğal aralıklarla bakmak mı?
• Kolları göğüste bağlamak karşı tarafa hangi mesajı verir?
• Heyecanlandığında ses tonunda ve hızında ne değişir, bunu nasıl dengeleyebilirsin?
• Bir ortama girmeden önce uygulayabileceğin basit bir hazırlık adımı nedir?

Cevaplar

• Genellikle ilk birkaç saniye içinde oluşur ve bu ilk izlenimi sonradan değiştirmek zaman alır.
• Doğru göz teması, üç-beş saniye bakıp sonra bakışı hafifçe kaydırıp tekrar geri getirmektir; sabit bakmak karşı tarafı rahatsız eder.
• Kolları göğüste bağlamak savunmacı, kapalı ve mesafeli bir tavır olarak algılanır.
• Heyecanlandığında ses genelde hızlanır ve tizleşir; bilerek yavaşlatıp normal tona yaklaştırmak daha sakin bir izlenim verir.
• Ortama girmeden önce üç derin nefes alıp omuzları gevşetmek, basit ama etkili bir hazırlık adımıdır.