Teşekkür, Özür ve Nezaket İfadeleri (Thanking, Apologizing and Being Polite)

Önceki dersten bu derse: İlk derste günlük konuşmanın en temel kalıplarıyla başladık. Şimdi bu kalıpları daha kibar kullanmayı öğreneceğiz. İngilizce konuşan biriyle iletişim kurarken doğru kelimeleri bilmek yetmez; nasıl söylediğin de önemlidir. Bir teşekkür, bir özür ya da küçük bir please kelimesi, konuşmanın havasını tamamen değiştirir. Bu derste tam olarak bu küçük ama çok güçlü kalıplara odaklanıyoruz.

Bu derste ne öğreneceksin?

• Farklı durumlarda teşekkür etmeyi ve teşekküre doğru karşılık vermeyi (Thank you, Thanks, You're welcome).
• Özür dilemeyi ve bir özrü kibarca kabul etmeyi (Sorry, I apologize, It's OK, Don't worry).
• Please, Excuse me ve Sorry kelimelerini hangi durumda kullanacağını netleştirmeyi.
• İstek cümlelerini daha nazik hâle getirmeyi (Can I have..., please? / Could you..., please?).

Kelimeler

Dil bilgisi / kalıp

1. Teşekkür etme

En basit hâli tek başına Thank you ya da daha samimi olan Thanks demektir. Neden teşekkür ettiğini söylemek istersen for kullanırsın:

• Thank you + for + isim → Thank you for the coffee. (Kahve için teşekkür ederim.)
• Thank you + for + fiil-ing → Thank you for helping me. (Bana yardım ettiğin için teşekkür ederim.)

Türkçeyle farkı: Türkçede "yardım ettiğin için" deriz ve fiilin sonuna ek getiririz. İngilizcede ise for kelimesinden sonra fiil gelirse fiil mutlaka -ing alır. for help me değil, for helping me denir.

2. Teşekküre karşılık verme

• You're welcome. → En yaygın ve her durumda uygun olan karşılık.
• No problem. / It's OK. → Daha rahat, arkadaşça ortamlar için.

Dikkat: Türkçedeki "rica ederim" ifadesini kelime kelime çevirip please demek yanlıştır. Please bir şey isterken kullanılır, teşekküre cevap olarak kullanılmaz.

3. Özür dileme

• Sorry. / I'm sorry. → Genel özür.
• Sorry + for + fiil-ing → Sorry for being late. (Geç kaldığım için özür dilerim.)
• I'm sorry + (that) + cümle → I'm sorry I'm late. (Geç kaldım, özür dilerim.)
• I apologize. → Daha resmî; iş yerinde, müşteriyle konuşurken kullanılır.

4. Özrü kabul etme

• It's OK. / That's OK. → Önemli değil.
• Don't worry. / No problem. → Dert etme, sorun değil.
• Never mind. → Boş ver.

5. Please, Excuse me ve Sorry farkı

Kısaca şöyle hatırla: Excuse me bir şey yapmadan önce, Sorry bir şey olduktan sonra söylenir. Birine çarptıysan "Sorry!", kalabalıkta geçmek istiyorsan "Excuse me." dersin.

Türkçeyle farkı: Türkçede "Bir çay verir misin?" cümlesi kibar kabul edilebilir. İngilizcede ise isteklerde please kullanmamak kaba duyulabilir. Formül: Can I have + isim + , please? ya da Could you + fiil + , please?

Örnek cümleler

1. Thank you for your help.
   Yardımın için teşekkür ederim.

• Thank you for your help.
  Yardımın için teşekkür ederim.
• Thanks a lot for the nice dinner.
  Güzel akşam yemeği için çok teşekkürler.
• Thank you for calling me.
  Beni aradığın için teşekkür ederim.
• You're very kind.
  Çok naziksin.
• Sorry, I'm late. The bus didn't come.
  Özür dilerim, geç kaldım. Otobüs gelmedi.
• I'm sorry for forgetting your birthday.
  Doğum gününü unuttuğum için özür dilerim.
• We apologize for the delay.
  Gecikme için özür dileriz.
• Excuse me, is this seat free?
  Affedersiniz, bu koltuk boş mu?
• Excuse me, can I ask a question?
  Affedersiniz, bir soru sorabilir miyim?
• Can I have a glass of water, please?
  Bir bardak su alabilir miyim, lütfen?
• Could you open the window, please?
  Pencereyi açar mısınız, lütfen?
• Don't worry, it's not a big problem.
  Merak etme, büyük bir sorun değil.

Diyalog

Durum: Ayşe bir kafede arkadaşı Tom ile buluşuyor ama geç kalıyor.

• A (Ayşe): Hi Tom! I'm so sorry I'm late.
  Selam Tom! Geç kaldığım için çok özür dilerim.
• B (Tom): Don't worry. I just arrived too.
  Dert etme. Ben de yeni geldim.
• A: Thanks for waiting. The traffic was terrible.
  Beklediğin için teşekkürler. Trafik korkunçtu.
• B: No problem. Do you want a coffee?
  Sorun değil. Kahve ister misin?
• A: Yes, please. A small latte for me.
  Evet, lütfen. Bana küçük bir latte.
• B: Excuse me! Can we order, please?
  Affedersiniz! Sipariş verebilir miyiz, lütfen?
• Garson / B: Sure. Sorry for the wait.
  Tabii. Beklettiğim için özür dilerim.
• B: It's OK. One small latte and one tea, please.
  Önemli değil. Bir küçük latte ve bir çay, lütfen.
• A: Oh, thank you, Tom. That's very kind of you.
  Aa, teşekkür ederim Tom. Çok naziksin.
• B: You're welcome. You can pay next time!
  Rica ederim. Bir dahaki sefere sen ödersin!

Türklerin sık yaptığı hatalar

• Yanlış: Thank you for help me. → Doğru: Thank you for helping me. (for sonrası fiil -ing alır.)
• Yanlış: (Teşekküre cevap olarak) Please. → Doğru: You're welcome. ("Rica ederim" please değildir.)
• Yanlış: Sorry, where is the station? (yol sorarken) → Doğru: Excuse me, where is the station? (Dikkat çekmek için Excuse me.)
• Yanlış: I am sorry for I am late. → Doğru: I'm sorry I'm late. / Sorry for being late.
• Yanlış: Give me a coffee. → Doğru: Can I have a coffee, please? (İsteklerde please unutulmamalı.)

Alıştırma

A) Boşluk doldurma

• 1. Thank you for ______ (call) me yesterday.
• 2. A: Thank you so much! B: You're ______.
• 3. ______ me, is this your bag?

B) Doğru şıkkı seç

• 4. Birinin ayağına bastın. Ne dersin? a) Please! b) Sorry! c) You're welcome!
• 5. Restoranda garsondan su istiyorsun: a) Water. b) Sorry, water. c) Can I have some water, please?
• 6. Arkadaşın özür diledi, önemli değil demek istiyorsun: a) Don't worry. b) Excuse me. c) Thanks a lot.

C) Çeviri (Türkçeden İngilizceye)

• 7. Geç kaldığım için özür dilerim.
• 8. Hediye için teşekkür ederim.

Cevap Anahtarı

• 1. calling
• 2. welcome
• 3. Excuse
• 4. b) Sorry!
• 5. c) Can I have some water, please?
• 6. a) Don't worry.
• 7. Sorry for being late. / I'm sorry I'm late.
• 8. Thank you for the gift.

Telaffuz ipucu

• Thank you kelimesindeki th sesi Türkçede yoktur. Dilinin ucunu üst ve alt dişlerinin arasına hafifçe koy ve nefes ver. "tenk" ya da "senk" demek yerine bu sesi çalışırsan çok daha doğal duyulursun.
• You're welcome söylenirken iki kelime birbirine bağlanır: "yor-velkım" gibi tek bir akış hâlinde okunur. w harfi Türkçedeki "v" gibi dişle değil, dudaklar yuvarlanarak söylenir.
• Excuse me ifadesindeki excuse fiil olduğu için sonu "z" sesiyle biter: "ikskyuz mi". Sorry kelimesinde ise r sesi Türkçedeki gibi titretilmez, yumuşak söylenir.

Bir sonraki derse köprü: Artık kibarca teşekkür etmeyi, özür dilemeyi ve rica etmeyi biliyorsun. Bu kalıplar, sonraki derslerde öğreneceğin her günlük konuşmanın içinde tekrar tekrar karşına çıkacak. Bir sonraki derste yeni günlük hayat kalıplarına geçerken please, thank you ve excuse me ifadelerini cümlelerine eklemeyi unutma; böylece hem daha doğru hem de daha nazik konuşacaksın.